راهبردهای توسعه صادرات محصولات غذایی حلال ایران

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jiba.2026.71204.2412
چکیده

جمعیت مسلمانان جهان از مرز دو میلیارد نفر عبور کرده است و این تعداد یک چهارم از کل جمعیت جهان را شامل می‌شود. با رشد جمعیت مسلمانان و افزایش تقاضا برای محصولات غذایی حلال، بازار جهانی این محصولات به یکی از پویاترین بخش‌های اقتصاد تبدیل شده است. ایران به عنوان کشوری با ظرفیت‌های بالای کشاورزی و صنایع غذایی در ﻋﺮﺻﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ نتوانسته است اﻗﺪاماتی ﻣﻨﺴﺠم در راستای توسعه تجارت حلال انجام دهد. ورود به بازارهای جهانی محصولات غذایی حلال فرصت مغتنمی برای توسعه صادرات کشورمان تلقی می‌گردد و می‌تواند ایران را به عنوان یکی از بازیگران اصلی تجارت حلال معرفی نماید. پژوهش حاضر با هدف پرکردن این خلأ راهبردی و شناسایی عوامل کلیدی مؤثر، به بررسی راهبردهای توسعه بازارهای صادراتی محصولات غذایی ایرانی با برند حلال پرداخته است. این مطالعه از نوع کاربردی با رویکرد کیفی است که داده‌های آن از طریق سه جلسه مصاحبه گروه کانونی اکتشافی با ۱۵ خبره فعال و صاحب ‌تجربه در سه حوزه صادرات، بازرگانی بین‌الملل و لجستیک، گردآوری شد. فرآیند تحلیل داده‌ها با به‌کارگیری روش تحلیل مضمون و با رعایت اصول چهارگانه اعتبارسنجی لینکولن و گوبا (شامل اعتبار، انتقال‌پذیری، تأییدپذیری و اتکاپذیری) انجام پذیرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد سه راهبرد هماهنگی با استانداردهای جهانی صنایع غذایی، توسعه برندینگ و بازاریابی دیجیتال و بهبود زنجیره تامین و لجستیک به عنوان راهبردهای کلیدی توسعه بازارهای صادراتی محصولات غذایی حلال کشورمان محسوب می‌شوند. با اتخاذ این راهبردها‌، صادرکنندگان ایرانی محصولات غذایی حلال می‌توانند جایگاه مناسبی در بازار جهانی کسب کرده و سهم بازار خود را افزایش دهند.