فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: از ویژگی‌های مکانیکی ریشه می‌توان به‌عنوان عامل مهمی در انتخاب گونه‌های درختی در جنگلکاری مناطق خشک با هدف تثبیت خاک استفاده کرد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی ویژگی‌های مکانیکی ریشه‌های گونۀ کاج تهران در سنین مختلف رویشی (نهال‌های یک، سه و پنج‌ساله) و تحت تنش‌های مختلف آبی (سبک، متوسط و شدید) در استان تهران است.مواد و روش‌ها: نهال‌ها پس از برآورد نیاز آبی در سنین مختلف به‌مدت یک سال، تحت تیمار سطوح تنش آبی مختلف قرار گرفتند و سپس ویژگی‌های مکانیکی ریشه بررسی شد. به‌منظور ارزیابی اثر تنش‌های آبی بر ویژگی‌های مکانیکی ریشه‌های نهال کاج تهران، از بین هر تیمار سن و تنش (در مجموع نه تیمار) که هر یک ده تکرار داشتند، پنج اصله نهال به روش کاملاً تصادفی انتخاب و کدگذاری شد. در ابتدا برخی خصوصیات مربوط به ریشه مانند قطر ریشه‌ها، طول کل ریشه‌ها، طول ریشه‌های نازک و طول بلندترین ریشه اندازه‌گیری شدند. سپس نیروی کششی، مقاومت کششی و مدول یانگ ریشه‌ها با استفاده از دستگاه اینسترون استاندارد اندازه‌گیری و ثبت شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که با افزایش قطر ریشه، نیروی کششی ریشه براساس رابطۀ توانی مثبت و مقاومت کششی و مدول یانگ ریشه براساس رابطۀ توانی منفی تغییر می‌یابد. همچنین بررسی‌های آزمایشگاهی نشان داد که در هر سن مشخص، هرچه سطح تنش آبی بیشتر باشد، مجموع طول ریشه‌ها و تراکم طولی سیستم ریشه افزایش می‌یابد. استفاده از آنالیز کوواریانس نشان داد که نتایج مقایسۀ میانگین میان یک‌سالگی و تنش خشکی سبک، سه‌سالگی و تنش متوسط و پنج‌سالگی و تنش شدید به احتمال 95 درصد معنی‌دار است.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ویژگی‌های مکانیکی ریشه را می‌توان به‌عنوان عامل مهمی در انتخاب نهال کاج در جنگلکاری مناطق خشک برای اهداف زیست‌مهندسی خاک به‌کار گرفت؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود این ویژگی‌ها در انتخاب گونه‌های جنگلکاری با هدف تثبیت خاک در نظر گرفته شوند.