ارزیابی اهمیت عوامل موثر بر حفظ و گسترش سهم بازار مواد غذایی فرآوری شده در بازارهای جهانی
نویسندگان
1 گروه مدیریت کسب و کار، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 گروه علوم تصمیم و سیستمهای پیچیده، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
doi
10.22034/jiba.2025.65008.2296چکیده
صنعت مواد غذایی فرآوریشده به دلیل تأمین امنیت غذایی، کاهش وابستگی به واردات و ایجاد ارزش افزوده از منابع کشاورزی، نقشی حیاتی در اقتصاد ایران ایفا میکند. اهمیت این صنعت با توجه به شرایط تحریمی و نوسانات اقتصادی، بهویژه از منظر صادرات، دوچندان میشود؛ چرا که صادرات این محصولات، با افزایش درآمدهای ارزی به بهبود تراز تجاری کشور کمک میکند. در فضای رقابتی تجارت جهانی، حفظ و گسترش سهم بازار مواد غذایی فرآوریشده مستلزم شناسایی و تقویت عوامل کلیدی مؤثر بر رقابتپذیری است. بر این اساس، این پژوهش، با رویکردی نوآورانه از نظر روششناسی و موضوع، با هدف شناسایی و ارزیابی این عوامل در دو مرحله صورت گرفت. در مرحله نخست، دو راهبرد مرور ادبیات و مصاحبه با خبرگان، برای جمع آوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفت و سپس بر اساس فرایند تحلیل محتوای کیفی 16عامل اثرگذار بر حفظ و گسترش سهم بازار شناسایی گردید. در گام بعدی با بهره گیری توأمان از دو رویکرد عینی گرا و خبره محور برای شناسایی میزان اهمیت هر یک از این عوامل تلاش شد. به این منظور با استفاده از روشهای فوکام و مِرِک، که از روشهای معتبر و نوین تصمیم گیری چندمعیاره هستند، وزن و اهمیت هر یک از عوامل شناسایی گردید. نتایج نشان داد عواملی همچون نرخ ارز، مشوقهای صادراتی، تعهدات ارزی، کیفیت محصولات و انطباق با استانداردهای بینالمللی بیشترین نقش را در موفقیت صادرات مواد غذایی فرآوریشده ایفا میکنند.
