ارزیابی مدیریت مشارکتی در حفاظت از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره (مطالعۀ موردی: پارک ملی گلستان)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

2 استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، ایران

3 دکتری جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، ایران

doi
10.22034/ijf.2023.359939.1887
چکیده

مقدمه: ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره، مناطق حفاظت‌شدۀ طبیعی- زیستی بین‌المللی هستند که افزون‌بر حفاظت، دستاوردهایی مانند ارائۀ زیستگاه‌های پژوهشی کم‌نظیر به دانشمندان و تجربۀ مهارت انسان در پشتیبانی از توسعۀ پایدار را نمایان می‌کنند. هدف این پژوهش، ارزیابی مدیریت مشارکتی در حفاظت از پارک ملی گلستان، از اولین ذخیره‌گاه‌های زیست‌کرۀ کشور است. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع میدانی توصیفی است و داده‌های لازم با تکمیل پرسشنامه‌های اینترنتی توسط جامعۀ هدف شامل سازمان‌های مردم‌نهاد، همیاران طبیعت، جوامع محلی، نیروهای دولتی و دیگر افراد جامعه تهیه شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش، بیانگر تمایل همیاران طبیعت به مشارکت در آموزش جوامع و مقابله با قاچاق چوب، تمایل جوامع محلی به پیشگیری از حریق و نیز گرایش سازمان‌های مردم‌نهاد به مشارکت در آموزش جوامع، پیشگیری از حریق و مقابله با قاچاق چوب است. همچنین اختلاف معنی‌داری در مشارکت در آموزش جوامع، مشارکت در اطفا و پیشگیری از حریق، جلوگیری از تخریب و تبدیل جنگل، مقابله با شکار غیرمجاز و قاچاق چوب و جلوگیری از ورود دام به جنگل در بین گروه‌ها دیده شد. نتیجه‌گیری: با توجه به اختلاف معنی‌دار بین گروه‌ها، می‌توان در زمینۀ مورد علاقه و مشارکتی آنان برنامه‌ریزی کرد. به‌علت سهولت دسترسی افراد جامعه به شبکه‌های اجتماعی و عضویت پررنگ آنها در گروه‌های محیط زیستی، می‌توان از این ظرفیت در آموزش و مشارکت بیشتر این افراد در مدیریت ذخیره‌گاه زیست‌کره بهره گرفت.