فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: رابطۀ بین بی‌مهرگان خاکزی با شیوه‌های مختلف جنگل‌شناسی در سطح جنگل‌های مدیریت‌شدۀ راش شرقی (Fagus orientalis Lipsky) که نوعی درخت جنگلی با پوشش گسترده در منطقۀ هیرکانی است، به‌طور کامل درک نشده است. تنوع بی‌مهرگان خاکزی از مهم‌ترین متغیرها در ارزیابی اکولوژیکی جنگل‌های مدیریت‌شده است. از این‌رو، ارزیابی تأثیر شیوه‌های جنگل‌شناسی بر بی‌مهرگان خاکزی با توجه به مدیریت پایدار جنگل ضروری است. بی‌مهرگان خاکزی تحت بررسی شامل کرم‌های خاکی، حشرات بالدار، عنکبوت‌ها، شبه‌عقرب‌ها، کنه‌ها، پادمان، پروتوزوئرها، دیپلوراها، هزارپایان، صدپایان، سیمفیلاها، خرخاکی‌ها، پروپوداها و پادرازان بودند. این تحقیق با هدف مقایسۀ فراوانی و تنوع بی‌مهرگان خاکزی بین دو قطعۀ مدیریت‌شده (شماره 8) و مدیریت‌نشده (شماره 36) در جنگل‌های هفت‌خال شهرستان نکا، استان مازندران انجام شد. مواد و روش‌ها: نمونه‌برداری خاک در 131 هکتار از جنگل‌های تحت بررسی به روش منظم تصادفی با ابعاد شبکۀ 150 × 200 متر و با استفاده از دستگاه استوانه‌ای به سطح مقطع 81 سانتی‌متر مربع و عمق 10 سانتی‌متر انجام گرفت. در این عملیات 20 و 30 قطعه نمونۀ خاک به‌ترتیب از قطعات مدیریت‌شده (قطعۀ 8) و مدیریت‌نشده (قطعۀ 36) به‌دست آمد. میانگین‌های فراوانی و تعداد گروه‌های بی‌مهرگان خاکزی در هر متر مربع تعیین شد. میانگین‌های تنوع بی‌مهرگان خاکزی با استفاده از شاخص‌های شانون- وینر و سیمپسون و میانگین‌های غنا و یکنواختی به‌ترتیب با شاخص‌های مارگالف و شلدون محاسبه شد. یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که میانگین‌های فراوانی و تعداد گروه‌های بی‌مهرگان خاکزی در هر مترمربع از جنگل مدیریت‌شده (70/11728 و 31/7) نسبت به جنگل مدیریت‌نشده (77/12016 و 62/7) کاهش اندکی داشته است. همچنین میانگین‌های تنوع شانون- وینر، سیمپسون و غنای مارگالف بی‌مهرگان خاکزی در جنگل مدیریت‌شده (890/1، 834/0 و 770/1) نسبت به جنگل مدیریت‌نشده (928/1، 840/0 و 862/1) کاهش اندکی داشت. از سوی دیگر میانگین یکنواختی شلدون در جنگل مدیریت‌شده (935/0) نسبت به جنگل مدیریت‌نشده (924/0) افزایش اندکی را نشان داد. در مجموع عملیات جاده‌سازی و بهره‌برداری در طول دو دوره اجرای طرح جنگلداری، تغییرات پراکنده‌ای را در قطعۀ مدیریت‌شده به وجود آورد و از این‌رو کاهش اندک فراوانی، غنا و تنوع بی‌مهرگان خاکزی را موجب شد. البته مقادیر همۀ متغیرهای تحت بررسی بین دو جنگل مدیریت‌شده و مدیریت‌نشده به لحاظ آماری معنی‌دار نشد (سطح احتمال 05/0). نتیجه‌گیری: این تحقیق نشان داد که مدیریت جنگل با روش جنگلداری ناهمسال آمیخته و به شیوۀ جنگل‌شناسی تک‌گزینی، کاهشی معنی‌دار در فراوانی و شاخص‌های تنوع بی‌مهرگان خاکزی جنگل مدیریت‌شده نسبت به جنگل مدیریت‌نشده فراهم نیاورده است.