اصول و اهداف تربیت عرفانی دوره جوانی، مبتنی بر مبانی انسانشناختی علامه حسنزادهآملی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
doi
10.22070/tlr.2022.15798.1220چکیده
تربیت عرفانی عمیقترین و باطنیترین خوانش از تربیت دینی محسوب میشود که در آن سالک با معرفتی عمیق و باطنی و تزکیهای خالص از روی صدق و عشق، به دنبال کشف حقیقتی یگانه و اتصالی دائمی به این حقیقت است. علامه حسنزاده انسان را که مظهر اسم جامع الله است، حقیقتی واحد میداند که بدنش مرتبهى نازلهى اوست که یک هویت و شخصیت بیش ندارد که از آن به من و أنا و مانند آن تعبیر مىکنند. او راه وصول به این حقیقت یگانه را معرفت نفس میداند. این تحقیق در پی تبیین اهداف و اصولِ تربیت عرفانی است که مدعی ارائه یقینیترین راه دستیابی به حقیقت و عالیترین نوع معنویت است. در این پژوهش با کمک تکنیک اسنادی و تحلیل مفهومی، مبانی نوع یک و مبانی نوع دو مبتنی بر دیدگاههای انسانشناختی علامه حسنزاده مشخص شدهاند؛ سپس با استفاده از روش استنتاجی(روش بازسازی شده فرانکنا) و بکار بردن سه قیاس عملی، هدف غایی، اهداف میانی و اصول تربیت عرفانی مشخص شدهاند. هدف غایی تربیت عرفانی «فنایفیالله و بقایبالله» است. و تعدادی از مهمترین اهداف میانی تربیت عرفانی، معرفت به خدا، پرورش مزاج شایسته، سلامت روح وجسم، تقویت نفس ناطقه، حضورتام در محضرخدا، به فعلیت رساندن دو قوه نظرى و عملى انسان، سیر صعودی دائمی، کسب رزق معنوی برای سیر و سلوک، و شناخت و تبعیت از انسان کامل است. همچنین از معرفت النفس، اعتدال، فقرزدایی، تمنا و طلب، تجلیه، تخلیه، ادب معالله، استکمال تدریجی و ولایتمداری به عنوان برخی از مهمترین اصول تربیت عرفانی میتوان نام برد.