معرفی و بررسی عناصر اجرایی و نمادین آیین‌های عاشورایی در شهرستان استهبان (با تأکید بر سه آیین چک‌چکو، چارچو و سینه‌دوری)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی شیراز

2 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22077/jcrl.2022.5005.1023
چکیده

آیین­های عاشورایی در ایران قدمت بسیار دارد و دربارۀ ریشه­ها و محتوای فرهنگی و تاریخی این آیین‌ها سخن بسیار رفته است؛ اما آنچه مطالعۀ این آیین­های ملی را همچنان امتداد می­بخشد، علاوه بر ارزش آرشیوی، ویژگی­ها و ظرفیت­های فولکلوریک هر منطقه است که آیین را با ذائقه، فرهنگ و جغرافیای خاصی در­می­آمیزد و با شناسه­های منحصربه‌فرد بومی عرضه می­کند. شهرستان استهبان در استان فارس نیز یکی از مناطق ایران است که در زمینۀ آیین­های سوگواری عاشورایی سابقۀ دیرینه دارد. از میان این ­آیین­ها، «چک‌چکو»، «چارچو» و «سینه‌دوری» بیشترین اهمیت و عملکرد آیینی را در این شهرستان دارند. پژوهش حاضر، در پی پاسخ به این پرسش است که آیین‌های عاشورایی استهبان- با تأکید بر سه آیین یادشده- از چه ظرفیت­های بصری و جنبه­های نمایشی برخوردارند؟ نتیجۀ اولیه، مبین این امر است که مهم­ترین وجه نمایشی و اجرایی این آیین‌ها در انتظام گروهی و ریتمیک و هماهنگی مشارکت­کنندگان متجلی می‌شود و نوعی تداوم و همبستگی قومی و اجتماعی را تداعی می­کند.