شکل‌گیری اندیشۀ سیاسی «تجدد آمرانه» در تاریخ معاصر ایران ( مطالعۀ موردی: نامۀ فرنگستان)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/jpq.2016.57324
چکیده

    اندیشۀ ­سیاسی تجدد آمرانه پس از سقوط محمدعلی شاه تا روی کار آمدن رضاشاه به گفتار سیاسی غالب در ایران تبدیل شد. مقاله‌های سیاسی و اجتماعی نامۀ فرنگستان مهم‌ترین نقش را در ترویج این اندیشۀ ­سیاسی بر عهده داشته است. در این پژوهش با در نظر گرفتن مقاله­های سیاسی و اجتماعی نامۀ فرنگستان به‌عنوان یک کنش گفتاری در مورد زمینۀ فکری و سیاسی دورۀ انتشار آن، نشان داده شده اندیشۀ سیاسی تجدد آمرانه پاسخی به بحران ناامنی و بی­نظمی، و همچنین شکست آرمان‌های ترقی‌خواهانۀ انقلاب مشروطه در ایران بوده است. پس از آن با بررسی فرایندی که نویسندگان مقاله­های سیاسی و اجتماعی این مجله از مشاهدۀ مشکل سیاسی تا ارائۀ راه‌حل طی کرده‌اند، سعی شده فراتر از مواجهه­­های ایدئولوژیک، تبیینی نظری از پیدایش اندیشۀ سیاسی تجدد آمرانه و روی کار آمدن رضاشاه در تاریخ معاصر ایران ارائه شود.