تبیین ماهیت برنامه درسی روئیدنی و استنتاج دلالتهای آن در برنامه درسی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات برنامهریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دکترای برنامهریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه مطالعات برنامهریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
10.22070/tlr.2022.14259.1088چکیده
مقدمه: برنامه آموزشی و تربیتی بهعنوان محور فعالیت تربیتی، برای دوره حساس کودکی از اهمیت و ظرافت خاصی برخوردار است. دو نوع نگاه بر طراحی برنامه درسی حاکم است که نقش منفعل و پذیرنده به متربی میدهد یا نقش فعال و عامل برای او قائل است، لذا پرداختن به ماهیت هر برنامه اولین و مهمترین بخش برنامهریزی محسوب میشود. برنامه درسی روئیدنی به عنوان برنامهای که به علایق کودک احترام میگذارد و مبتنی بر نیازهای کودک طراحی میشود محسوب میشود.روش: هدف پژوهش تبیین ماهیت برنامه درسی روئیدنی و استنتاج دلالتهای برنامه درسی مرتبط با آن است. برای این منظور با بهرهگیری از روش تحلیل مفهومی از نوع تفسیر مفهوم که یکی از روشهای رویکرد کیفی است، در ابتدا مبانی فلسفی این برنامه مورد بررسی قرار گرفت، سپس با ریشهشناسی و بررسی واژه روئیدنی و استخراج حوزههای معنایی مترادف و متضاد آن و نیز تحلیل مفهوم برنامه درسی ازپیش تعریفشده، به تبیین ماهیت برنامه درسی روئیدنی پرداخته شد. نمونهگیری مورداستفاده در این پژوهش از نوع هدفمند است؛ چراکه به بررسی اسنادی پرداخته میشود که در فهم مسائل پژوهش و پدیده محوری مطالعه مؤثر هستند، لذا به جستجوی 250 سند معتبر ملی و بینالمللی (ازجمله کتب، مقالات، دایره المعارفها و...) در حوزه برنامه درسی روئیدنی و نظریه نوخاستهگرایی پرداخته شد، سپس 80 سند که در نشریات علمی پژوهشی معتبر به چاپ رسیده بودند مورداستفاده و فیشبرداری قرار گرفتند، سپس براساس نظرات متخصصان برنامهریزی درسی و فلسفه تعلیم و تربیت، اعتبار آنها مورد تأیید قرار گرفت.نتایج: یافتههای پژوهش بیانگر آن است که برنامه درسی روئیدنی بهصورت پدیدهای منعطف، پویا و مارپیچ چندبعدی با سطح مقطعهای متفاوت ظهور میکند بهطوریکه کاملاً بدیع بوده و دائماً درحال توسعه و تحول است. این برنامه توانایی اثرگذاری روی اجزاء درگیر در برنامه ازجمله یادگیرنده، مربی و محتوا را دارا است، بهگونهای که خود مربی در طی فرآیند این برنامه یاد میگیرد. همچنین آگاهی و یادگیری نیز پدیدهای غیرمنتظره و غیرقابلپیشبینی هستند؛ یعنی چیزی افزون بر دانش مجموع اجزاء سیستم درگیر در فرآیند یادگیری است.بحث و نتیجهگیری: در رابطه با مبانی فلسفی این برنامه از حیث هستیشناختی یعنی مکتب نوخاستهگرایی نتایج کاملاً بدیعی در رابطه با یادگیری و آگاهی حاصل شد که برخی از آنها را میتوان در پژوهش جونز و نیمّو، استیسی، نیو و کوچران یافت ولی شیوه دریافت اطلاعات آنها استنتاج از مبانی نبوده است.
