بررسی انطباق عمل ضرب و تقسیم در کتاب‌های درسی دورۀ ابتدایی با برنامه ‌درسی حوزة یادگیری ریاضی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش و پرورش، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد آموزش و پرورش ابتدایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22070/tlr.2022.14571.1110
چکیده

مقدمه: هدف این مطالعه، بررسی انطباق یا عدم انطباق مباحث مربوط به ضرب و تقسیم در کتاب‌های درسی ریاضی دورۀ ابتدایی، با اهداف مدون در برنامه درسی این حوزۀ یادگیری است.روش: روش پژوهش، تحلیل محتوای کمی است و در آن محتوای کتاب‌های نونگاشت ریاضی پایۀ سوم تا ششم و برنامه درسی حوزۀ یادگیری ریاضی مد نظر قرار گرفته‌است. با نمونه‌گیری هدفمند، تمامی فعالیت‌ها، کار در کلاس‌ها، تمرین‌ها و تصاویر مرتبط با عمل ضرب و تقسیم در کتاب‌های درسی مذکور تحلیل شد و به کمک جداول هدف- محتوا با اهداف پیش‌بینی شده در محور اعداد و عملیات در برنامه درسی حوزۀ یادگیری ریاضی مقایسه شد.نتایج: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد اولویت توجه کتاب درسی به اهداف ششگانه در این سند بدین‌ترتیب است: محاسبات (عددی، ذهنی و تقریبی)، حل‌مسئله در موقعیت واقعی زندگی، گفتمان ریاضی، آشنایی با راهبردهای حل‌مسئله، طرح مسائل ساختاریافته و نیمه‌ساختار یافته و کار با ماشین حساب. هدف کار با ماشین حساب در تمام پایه‌ها از کمترین توجه و در برخی مباحث با فقدان توجه مواجه است. طرح مسئله ساختاریافته و نیمه‌ساختاریافته نیز در محتوای مربوط به ضرب و تقسیم با اقبالی اندک مواجه است.بحث و نتیجه­ گیری: این مطالعه توجه نابرابر کتاب درسی به اهداف برنامه درسی را گزارش می­کند. اما اظهار نظر دقیق‌تر در این خصوص مستلزم تحلیل تمام محتوای کتاب درسی علاوه بر مباحث مربوط به ضرب و تقسیم است. نتایج این پژوهش می‌تواند در تشخیص خلأهای کتاب درسی و حذف حشو و زوائد در ویرایش‌های بعدی کتاب درسی مورد استفاده مؤلفین قرار گیرد.