شناسایی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر پراکنش گونۀ ون (.Fraxinus excelsior L) و رویشگاه‌های با پتانسیل آن در جنگل خیرودکنار نوشهر

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مدیریت جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

4 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران

doi
10.22034/ijf.2022.337489.1863
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی مناطق مطلوب رویشگاهی گونۀ ون (Fraxinus excelsior L.) و عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش آن در جنگل خیرود نوشهر با مساحت تقریبی 8200 هکتار انجام گرفت. بدین منظور طی جنگل‌گردشی مختصات جغرافیایی 1004 پایۀ ون با دستگاه GPS ثبت شد و همراه با متغیرهای محیطی حاصل‌شده از خصوصیات اقلیمی، ویژگی‌های اولیه و ثانویۀ توپوگرافی با کمترین مقدار همبستگی در مدل‌های خطی و جمعی تعمیم‌یافته، جنگل تصادفی و آنتروپی بیشینه مدل‌سازی تعیین شد. آماده‌سازی متغیرها و تحلیل آنها در نرم‌افزارهای Arc GIS, SAGA, R انجام گرفت. به‌منظور مقایسۀ عملکرد حاصل از چهار مدل، متغیرهای ورودی همۀ مدل‌ها یکسان در نظر گرفته شد. مدل‌ها با معیارهای آمارۀ مهارت درست، ضریب کاپا و سطح زیرمنحنی ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که مدل جنگل تصادفی با بیشترین مقدار ضریب کاپا (973/0)، سطح زیرمنحنی (997/0) و آمارۀ مهارت درست (973/0) دارای بهترین عملکرد است. براساس مدل جنگل تصادفی تأثیرگذارترین متغیرها بر حضور گونۀ ون به‌ترتیب عمق دره، انحنای پروفیل، شیب و شاخص موقعیت توپوگرافی هستند که نشان‌دهندۀ مناطقی با خاک غنی، رطوبت کافی و زهکش مناسب (غیرراکد بودن آب)، شیب کمتر از 45 درصد و نور کافی (مناسب با مرحلۀ رویشی) است و در گسترۀ وسیعی از سری‌های بهاربن، چلیر و منیاسنگ قرار دارند.