تحلیل کیفی کتاب های درسی هدیه های آسمان دوره ابتدایی بر مبنای مؤلفه های اخلاق الهی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد تربیت اخلاقی مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت، قم، ایران.
2 دکتری مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22070/tlr.2021.10396.0چکیده
مقدمه: تخلق به مسئولیتهای اخلاقی نسبت به خدا در دوره کودکی که دارای قلبی پاک هستند همواره دغدغه تعلیمات دینی نظام آموزش و پرورش رسمی کشور بوده و برای این کار برنامه درسی خاصی تدارک دیده شده که خروجی آن در قالب کتاب درسی مورد استفاده دانش آموزان و معلمان قرار میگیرد. با نظر به این امر، پژوهش حاضر با هدف تحلیل کیفی کتابهای درسی هدیه های آسمان دوره ابتدایی بر مبنای مؤلفه های اخلاق الهی انجام شد.روش: روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی جهت دار و نمونه آن کتابهای درسی هدیههای آسمان دوره ابتدایی در سال تحصیلی 99-1398 بود که از طریق سرشماری انتخاب شدند. جهت بررسی کتاب های مذکور از چکلیست محقق ساخته استفاده شد که روایی آن بر اساس نظرات ده نفر از متخصصان و کارشناسان تربیت اخلاقی حوزوی و دانشگاهی به دست آمد. چکلیست موردنظر، اخلاق الهی را در سیوسه مؤلفه ترسیم کرد که محققان آنها را ذیل سطوح شناختی، عاطفی و عملکردی تقسیم نمودند.نتایج: کتابهای درسی هدیه های آسمان دوره ابتدایی در حد مطلوبی به سطوح و مؤلفه های اخلاق الهی پرداختهاند اما دچار فقر تکنیکی انتخاب و سازماندهی محتوا همچون "فقدان هماهنگی افقی و عمودی بین درسی و بین کتابی، همپوشانی و تکرار مفاهیم اخلاقی، کمتوجهی به عنصر عقلانیت، دارا بودن رنگ و بوی دخترانه و نادید گرفتن ویژگی های شناختی، تحولی و جنسیتی پسران، بیان ناسازوار عذابهای گناه برای اهل جهنم، ماندن در فضای روستایی و طبیعتگرایانه" هستند.بحث و نتیجه گیری: وجود نقاط ضعف مطرح شده میتواند آثاری مانند "بدفهمی، دلزدگی، نا مأنوسی، ناامیدی به درگاه الهی و ظاهرسازی و عدم درونی شدن ارزش های اخلاقی" را برای دانش آموزان و "زمانبر بودن طراحی و اجرای تدریس" و دیگر مشکلات یاددهی را برای معلمان در پی داشته باشد.
