شناسایی مولفه های قابلیتهای پویا در شرکتهای دانش بنیان: مرور ازطریق کتابسنجی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت و حسابداری دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
2 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری پردیس فارابی، دانشگاه تهران
3 دانشجوی دکتری دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
doi
10.22034/jiba.2024.59234.2146چکیده
هدف پژوهش حاضر، مطالعه روند پژوهشها پیرامون مفهوم قابلیتهای پویا و شناسایی مولفه-های آن در شرکتهای دانشبنیان، با استفاده از روش تحلیل کتابسنجی است. این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با رویکرد کتابسنجی انجام شده است. تحلیل کتابسنجی، از طریق استناد، جفتبندی کتابشناختی، همرخدادی واژگان و خوشه بندی، مروری منتقدانه جهت شناسایی مضامین اصلی و مفاهیم پایهای موضوع فراهم مینماید. ابزار گردآوری دادهها، پایگاههای داده حاصل از جستجو و فهرستبندی مقالات Web Of Science بوده و روش تجزیه تحلیل، ابزارها و نقشههای کتابسنجی با استفاده از نرمافزار R است. تعداد مقالات مورد بررسی، 2242 مقالۀ منتشر شده در پایگاه در بازه زمانی 1991 تا 2023 است. در گام اول، آمار توصیفی از پژوهشهای استخراج شده بیان شد، نرخ رشد تقریباً 15 درصدی در این بازه زمانی، بیانگر اهمیت موضوع قابلیتهای پویا در شرکتهای دانشبنیان از نگاه پژوهشگران میباشد. در مرحله بعد به شناسایی تاثیرگذارترین افراد، آثار و نشریات پرداخته شد. به منظور بررسی روندهای معاصر و جریانهای پژوهشی در حوزه قابلیتهای پویا، بر اساس روش خوشهبندی از طریق جفتبندی کتابشناختی شش خوشه حاصل شد. نتایج این خوشهبندی بیانگر محوریت دانش در تمامی این جریانهای فکری بود. پس از استخراج و خوشهبندی مقالات، نامگذاری هر خوشه بر اساس پارامترهای مهم کلیدواژگان پرتکرار هریک انجام شد که هفت مولفه «شناسایی، تفسیر و بهره برداری از فرصتها»، «خلاقیت، نوآوری و چابکی»، «رهبری»، «یادگیری»، «سرمایههای سازمانی»، «انطباق پذیری» و «فرهنگ سازمانی» شناسایی شدند. احصا دو مولفه «رهبری» و «فرهنگ سازمانی» به عنوان جنبههای قابلیتهای پویا، از جنبههای نوآوری این پژوهش است.