تأثیر تجارت الکترونیک بر صادرات، شواهد فراتحلیلی
نویسندگان
1 دانشیار گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 استادیار گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
4 استادیار گروه حسابداری ، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22034/jiba.2024.60534.2176چکیده
ازآنجاییکه مجموعهای از تحقیقات پیوند بین تجارت الکترونیک و عملکرد صادرات را بررسی کردهاند و توجه کمی به ادغام یافتههای پراکنده موجود در ادبیات مربوطه شده است، هدف اصلی این تحقیق تجزیهوتحلیل نظاممند تحقیقات قبلی و ترکیب کمی نتایج مطالعههای انجامگرفته در حوزه تأثیر تجارت الکترونیک بر توسعه صادرات است. در این تحقیق از رویکرد فراتحلیل چند سطحی، پروتکل پریزما و نرمافزار جامع CMA برای شناسایی، جمعآوری و تجزیهوتحلیل مقالههای اصلی انتخابشده از مجلات علمی معتبر داخلی و خارجی بین بازه زمانی ژانویه 2000 تا نوامبر 2023 استفاده شده است. با توجه به پروتکل پریزما، بعد از بررسی تمام متن مطالعهها، 16 مطالعه انتخاب شدند و به فراتحلیل ورود پیدا کردند. دادههای مربوط به این مطالعهها، شامل 132 ضریب در دو سطح فراتحلیل استخراج و ترکیب شدند. با توجه به معیار تفسیر کوهن، اندازهی اثر کل بهدستآمده در مطالعه، یک اندازهی اثر مثبت و میزان آن متوسط و رو به بالا بود که بیانگر این است که تجارت الکترونیک و استفاده از فناوریهای جدید در این حوزه، یک منبع مؤثر برای دستیابی به عملکرد برتر در بازارهای صادراتی است؛ بااینوجود، لازم است به عوامل دیگری مانند تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز، سرمایهگذاری مستقیم خارجی و عوامل مشابه بیشتر توجه شود، زیرا آنها نقش تعدیلکنندهای در ارتباط بین تجارت الکترونیک و صادرات دارند. همچنین، نتایج حاکی از آن بود که نتایج مطالعههای فردی نسبت به شاخص تجارت الکترونیک بهکاررفته حساس هستند و تجارت الکترونیک در کشورهای توسعهیافته، تأثیر بیشتری بر صادرات به نسبت سایر کشورها دارد.