صورتبندی نیروهای دینی- سیاسی در دورۀ پهلوی اول
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکدة اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22059/jpq.2015.55579چکیده
با آغاز ایران جدید از دوران مشروطه به بعد و تغییر فضای سیاسی- اجتماعی، صورتبندی نیروهای سیاسی- اجتماعی ایران دگرگون شد. ورود و گسترش فرهنگ غربی، چالشی بود که در برابر سنت فکری- سیاسی مسلمانان ایرانی جلوهگر شد. به این ترتیب، سنت فکری- سیاسی مسلمانان ایرانی در میان فقها و نیروهای حوزوی شکل گرفته، در پی توضیح اصول مترقی دین اسلام و قابلیت انعطاف آن در مواجهه با مسائل جدید بود. در این پژوهش، از این سنت با نام سنت نواندیشی دینی- سیاسی یاد میکنیم. شکلگیری کودتای 1299 و تغییر سلطنت از قاجار به پهلوی، فضای نواندیشی دینی را دچار تغییر و تحول کرد. هریک از چهار گرایش سنت شیخ، نیروهای حکومتی حوزوی، گرایش قرآنپژوهی و نیروهای سیاسی منتقد، پارههای تشکیلدهندة این سنت در دورة استبداد رضاشاهی است. فهم صورتبندی نیروهای نواندیش دینی- سیاسی در دوران پهلوی اول، موضوعی است که در این پژوهش بررسی میشود.
