تحلیل جنبش اجتماعی مصر در چارچوب نظریه‌های متأخر جنبش‌های اجتماعی و جان فوران

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی و مطالعات منطقه‌ای دانشگاه شیراز

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jpq.2015.55583
چکیده

وقوع جنبش‌های اجتماعی در مصر و چند کشور دیگر در خاورمیانه و شمال آفریقا، آخرین و جدیدترین موج از جنبش‌ها محسوب می‌شود. وقوع غیر‌منتظره و اثرهای سرایتی آنها در منطقه، توجه تحلیل‌گران را به این موج از تحولات جلب کرد. در این پژوهش، نویسندگان درصددند با نگاهی متفاوت به موضوع، ویژگی‌ها و ماهیت جنبش اجتماعی انقلابی و سقوط رژیم اقتدارگرای مصر را در چارچوب نظریه‌های متأخر و نیز الگوی نظری جان فوران (توسعة وابسته) بررسی و تحلیل کنند. در چارچوب نظریه‌ها و الگوی یاد‌شده، مهم‌ترین ویژگی‌های این جنبش در مصر عبارت‌اند از: وابستگی شدید به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی همراه با قابلیت‌های بسیجی و بهره‌مندی از آنها، اطلاع‌رسانی و شبکه‌سازی آنها، بسیج خودانگیختة جوانان و توده‌های شهری، فراگیر شدن جنبش و نزدیکی و درهم‌تنیدگی بدنة اجتماعی و روشنفکری. توسعة وابسته به غرب و پیامد‌های منفی سیاسی، فرهنگی و اقتصادی آن و قابلیت‌های منحصربه‌فرد اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، مانند فیس‌بوک و تویتر، به بسیج خودانگیختة جوانان و توده‌های ناراضی شهری و ورود دیرهنگام رهبران حتی حیرت رهبران نسبت به مشارکت و بسیج فراگیر مردمی و جوانان در این جنبش منجر شد.