واکاوی مقولۀ آگاهیبخشی در نامههای امام علی(ع) به مردم براساس روش تحلیل محتوای کیفی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران
2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران
doi
10.22084/nahj.2019.15401.1987چکیده
آگاهیبخشی بهعنوان یکی از کارکردهای مهم و اساسی رسانهها، ازجمله روشهای تربیتی اسلام برای تحقق عدالت اجتماعی است که تبیین آن با استفاده از روشهای متنکاوی علمی و بر اساس اسناد معتبری چون مکاتبات امام علی(ع) میتواند راهگشای فهم عمیق در آن باشد. مقالۀ حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی با استفاده از نرمافزار MAXQDA به تحلیل و واکاوی مقولۀ آگاهیبخشی پرداخته است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که با توجه به بسامد بالای مضامین در مقولة آگاهیبخشی در مقایسه با دیگر مقولههای مطرح در نامههای امام به مردم، حضرت در میان روشهای تربیتی برای تحقق عدالت اجتماعی بالاترین میزان توجه را به روش آگاهیبخشی داشتهاند. مقولة آگاهیبخشی در این نامهها شامل سه زیرمقوله است که این زیرمقولهها عبارتند از: روشنگری در خصوص ولایت و امامت، افشاگری سیاسی در خصوص مخالفان و دشمنان و تبیین سبک زندگی پرهیزگاران. با توجه به اختصاص 87.77 درصد از مضامین به دو زیرمقولة روشنگری و افشاگری سیاسی میتوان به این نکته دست یافت که اولویت حضرت در آگاهیبخشی به مردم، اعتلای بینش سیاسی آنان بوده است. بررسی کاربرد عبارات در هر بافت، بسامد مضامین، تشبیهها و استعارهها، قیود تأکیدی، اطناب و ایجاز و... لایههای پنهان معنایی هر بافت از کلام حضرت را بیشتر آشکار نموده است و بدینترتیب با تمرکز بر لایههای پنهان معنایی، اولویتها و تاکتیکهای حضرت در آگاهیبخشی به مردم و موضعگیریهای ایشان در خصوص وقایع بیشتر نمایان گردیده است.
