عوامل مؤثر در وقوع زمینخواری در عرصههای جنگل و مرتع
نویسندگان
1 محقق، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور ، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، تهران، ایران
2 محقق، بخش تحقیقات آبخیزداری و بهرهوری از آب و خاک، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22034/ijf.2022.301879.1800چکیده
در زمینۀ کمک به مهار و پیشگیری از زمینخواری در عرصههای جنگل و مرتع، پروژهای تحقیقاتی با هدف شناخت عوامل ایجادکنندۀ این پدیده اجرا شد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و معرفی عوامل و زمینههای مؤثر در بروز و گسترش زمینخواری از جنبههای مختلف شامل سیاست و خطمشی، اجتماعی- اقتصادی، مدیریتی، اجرایی و عوامل مؤثر خارج از نظام ادارۀ اراضی جنگل و مرتع است. برای تعیین چارچوب بررسی، از اصول و شاخصهای روش ارزیابی سیستمهای ادارۀ اراضی، و برای پرسش از کارشناسان، تحلیل و تعیین عوامل زمینخواری و نتیجهگیری نهایی از روش دلفی استفاده شد. در طی حدود دو سال از 15 کارشناس تحقیق و پرسش صورت پذیرفت. تأثیر هر عامل بر زمینخواری براساس مقیاس لیکرت در طی اجرای روش دلفی اندازهگیری شد. در طی تحقیق، 39 مورد بهعنوان عوامل مؤثر در زمینخواری مشخص شد. کارشناسان وجود رانت، نبود برنامۀ آمایش سرزمین و کاستی در افزایش سطح آگاهی مردم و ایجاد فرهنگ حفظ جنگلها و مراتع را مهمترین عوامل و زمینههای وقوع زمینخواری برشمردند. با شناخت عوامل زمینخواری در طی این تحقیق، میتوان نتیجهگیری کرد که زمینخواری پدیدهای منتج از زمینههای اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی، حقوقی، تاریخی و فرهنگی موجود در جامعه است و ازآنجا که بزرگترین فساد اقتصادی کشور نیز خوانده شده، باید اقدامات سختافزاری و نرمافزاری بیشتری برای پیشگیری از آن صورت گیرد.
