فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ویژگی‌های آوندی، کارامدی سامانۀ هیدرولیک درختان پهن‌برگ را تعیین می‌کنند. در این پژوهش برای بررسی تأثیر ارتفاع از سطح دریا و طول جغرافیایی (گرادیان دمایی و رطوبتی) بر رویش عرضی و ویژگی‌های آوندی بافت چوبی زبان‌گنجشک (Fraxinus excelsior)، از درختان واقع در دو رویشگاه 300 و 1300 متری در جنگل‌های دالخانی رامسر و یک رویشگاه ساری (ارتفاع 1260 متری) نمونه‌برداری شد. پهنای حلقۀ ‌رویش (TRW) و چوب‌آغاز و چوب‌پایان، میانگین اندازه (AVLA) و تعداد آوندهای چوب‌آغاز (VF)، تخلخل، هدایت هیدرولیکی ویژۀ نسبی (RSC) و طول الیاف در ده حلقۀ رویشی آخر در این درختان اندازه‌گیری و مقایسه شدند. براساس نتایج، تغییرات اندازۀ آوندها مستقل از دیگر ویژگی‌ها و متأثر از مؤلفۀ متفاوتی بود. در مقایسۀ رویشگاه مرتفع و پستِ رامسر، TRW در ارتفاع پایین بیشتر ولی RSC، VF و تخلخل در این رویشگاه کمتر بود. برخلاف انتظار، با کاهش ارتفاع (افزایش دما)، اندازۀ آوندها کوچک‌تر شد که این مسئله را می‌توان به اثر معکوس دمای بیشتر از حد آستانه بر فیزیولوژی درخت نسبت داد. علی‌رغم اختلاف در AVLA و VF در دو رویشگاهِ مرتفع رامسر و ساری، نحوۀ ترکیبِ این دو در درختان این دو رویشگاه به‌گونه‌ای بود که تخلخل، RSC و TRW رویشگاه‌ها شبیه یکدیگر شد. به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که در منطقۀ غربی و مرکزی هیرکانی، اثر ارتفاع از سطح دریا - که به‌شکل کاهش دما خود را نشان می‌دهد- بر رشد عرضی و سامانۀ آوندی درختان زبان‌گنجشک بیش از گرادیان رطوبتی (طول جغرافیایی) است.