فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحقیق دربارۀ فلزات سنگین در گیاهان با دو هدف بررسی امنیت غذایی و کاربرد در پایش زیستی و حذف فلزات سنگین از محیط زیست انجام می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی غلظت فلزات سنگین مس، روی و سرب در پوست درختان صنوبر و گردو و خاک اطراف آنها در حاشیۀ جادۀ روستای حیدره بالاشهر همدان انجام گرفت. در مجموع 40 نمونه خاک سطحی و پوست درخت از منطقۀ مذکور برداشت شد. نمونه‌ها پس از آماده‌سازی اولیه، با استفاده از هضم‌ تر برای آنالیز فلزات سنگین آماده شدند و با استفاده از دستگاه جذب اتمی، غلظت فلزات سنگین تعیین شد. به‌منظور تحلیل داده‌ها از روش‌های آماری، محاسبۀ شاخص‌های آلودگی و نسبت شاخص‌ها استفاده شد. براساس نتایج، خاک منطقه از نظر فلزات سنگینِ تحت بررسی بنابر شاخص‌های CD (درجۀ آلودگی)، mCD (آلودگی اصلاح‌شده)، PER (ریسک اکولوژی بالقوه)، ∑TU (پتانسیل سمیت) و IPI (آلودگی تجمعی) در طبقۀ آلودگی کم و براساس شاخص PLI (شاخص بار آلودگی) و PINemerow (شاخص نمرو) به‌ترتیب در طبقۀ آلودگی متوسط و منطقۀ احتیاط قرار دارد. بیشترین سهم پتانسیل سمیت فلزات سنگین با 8/43 و 05/38 درصد به‌ترتیب در خاک اطراف گردو و صنوبر مربوط به مس بود. سرب به‌ترتیب با 3/52 و 08/58 درصد بیشترین ریسک محیط زیستی بالقوه را برای خاک اطراف گردو و صنوبر داشت. تنها بین غلظت روی در پوست دو گونۀ درختی اختلاف آماری معنی‌دار وجود داشت (p<0.05). همچنین بین غلظت سرب در صنوبر با غلظت آن در خاک همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود داشت (p<0.05) که نشان می‌دهد با افزایش غلظت سرب در خاک غلظت آن در گیاه افزایش می‌یابد و صنوبر گونۀ مناسب‌تری به‌عنوان پایشگر و تجمع‌دهندۀ سرب محسوب می‌شود. با وجود آلاینده‌های ناشی از ترافیک جاده‌ای، امنیت غذایی محصولات کشاورزی منطقه باید در پایش‌های مکانی و زمانی به‌ویژه در مورد سرب و مس بررسی شود.