بررسی تجمع فلزات سنگین در رسوبات و درختان حرای منطقۀ حفاظت‌شدۀ خورخوران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پردیس گروه مهندسی منابع طبیعی، پردیس دانشگاهی قشم دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 دانشیار گروه شیلات، دانشکدۀ علوم و فنون دریایی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

4 دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.22034/ijf.2021.292998.1792
چکیده

افزایش فعالیت‌های صنعتی و در پی آن ورود آلاینده‌ها (مانند فلزات سنگین) به اکوسیستم‌های آبی از بزرگ‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی است. گیاهان نشانگر مناسبی از غلظت این فلزات در آب و رسوب اکوسیستم‌های آبی هستند. هدف این پژوهش، بررسی غلظت فلزات سنگین در رسوبات، ریشه، ساقه و برگ درختان حرا در منطقۀ حفاظت‌شدۀ خورخوران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رویشگاه‌های مانگرو در خلیج فارس است. بدین منظور نُه نمونه رسوب، برگ، ریشه و ساقه از این منطقه برداشت و به‌منظور تعیین غلظت فلزات سنگین آنالیز ICP-OES شد. در تحلیل آماری نتایج از آزمون‌های شاپیرو، کروسکال- والیس، توکی و شاخص تجمع زیستی و ضریب انتقال استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشترین غلظت فلزات سنگین در نمونه‌های رسوب به‌ترتیب مختص فلزات نیکل، روی، مس و سرب و در گیاه مربوط به فلزات روی، نیکل، مس و سرب است. به‌طور کلی روند تجمع فلزات در رسوب و بافت‌های گیاه نشان‌دهندۀ افزایش غلظت فلزات در بافت گیاه با افزایش آن فلز در رسوب است. شاخص تجمع زیستی نشان داد که بیشترین و کمترین غلظت فلزات سنگین به‌ترتیب در ریشه و برگ است و ریشۀ حرا نشانگر مناسبی برای سنجش آلاینده‌های رویشگاه مانگرو است. ضریب انتقال فلز نیکل در ساقه و فلز مس در برگ توانایی این اندام‌ها برای گیاه‌پالایی این دو فلز را نشان داد. یافته‌ها نشان داد که درخت حرا برای دیگر فلزات جزء گونه‌های دفع‌کننده محسوب می‌شود.