تحلیل پویایی عناصر غذایی لاشبرگ در توده‌های خالص و آمیختۀ راش و ممرز (دارابکلای مازندران)

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری

2 استادیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر

4 دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری

doi
10.22034/ijf.2022.303371.1804
چکیده

 پویایی عناصر غذایی و بازگشت آنها به خاک از طریق لاشبرگ، از مهم­ترین مسیرهای چرخۀ عناصر غذایی در بوم‌سازگان­ جنگلی است. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی پویایی عناصر غذایی در توده‌های خالص راش (Fagus orientalis Lipsky)، خالص ممرز (Carpinus betulus L.) و آمیختۀ راش- ممرز در جنگل آموزشی- پژوهشی دارابکلای ساری انجام گرفت. به این منظور در هر توده ده قطعه نمونۀ 1000 متر مربعی به‌صورت تصادفی اجرا و با برداشت قطر و ارتفاع درختان، آماره‌های توصیفی توده‌های مدنظر تعیین شد. سپس تله­های لاشبرگ با ابعاد 50 × 50 سانتی‌متر برای اندازه‌گیری مقدار لاشه­ریزی در واحد سطح و کیسه‌های لاشبرگ با ابعاد 20×20 سانتی‌متری (با روزنۀ دو میلی­متری) با ده تکرار در توده‌ها به‌مدت 360 روز نصب و در فواصل زمانی 60، 120، 180، 240، 300 و 360 روز غلظت عناصر نیتروژن، کربن، فسفر و پتاسیم لاشبرگ­های کیسه­ها اندازه‌گیری شد. براساس نتایج بیشترین لاشه­ریزی برگ با 1817 کیلوگرم در هکتار مربوط به ماه­های آبان و آذر در تودۀ راش بود. بیشترین ورودی عناصر تحت بررسی مربوط به تودۀ خالص ممرز بود. روند پویایی عناصر فسفر، پتاسیم و کربن در توده‌های خالص و آمیخته، کاهنده با افزایش جزئی در انتهای دوره و در مورد نیتروژن افزاینده با کاهش در انتهای دوره بود. پویایی عناصر در تودۀ آمیخته نوسان بیشتری نسبت به توده‌های خالص نشان داد. همچنین مشخص شد که روزهای 200 تا 300 پس از ریزش لاشبرگ محدودۀ زمانی مهمی در تغییرات اساسی روند پویایی عناصر غذایی لاشبرگ محسوب می­شود.