تنوع گونه‌های درختی و شرایط تاج و تنۀ درخت به‌عنوان شاخص‌های پایش سلامت جنگل در حوزۀ آبخیز جنگلی ماسوله

نویسندگان

1 استاد گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 کارشناسی ارشد علوم زیستی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

3 استادیار گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

doi
10.22034/ijf.2021.265008.1755
چکیده

این پژوهش با هدف تجزیه‌و‌تحلیل تنوع گونه‌های درختی و شرایط تاج و تنۀ درختان به‌منزلۀ شاخص‌های سلامت جنگل در حوزۀ آبخیز جنگلی ماسوله در استان گیلان انجام گرفت. جمع‌آوری داده‌های میدانی با استفاده از نمونه‌برداری خوشه‌ای براساس روش پایش سلامت جنگل (FHM) صورت پذیرفت شد. در مجموع پنج خوشه شامل 20 قطعه نمونه در تودۀ جنگلی راش آمیخته در نظر گرفته شد. در داخل هر خوشه مشخصات کمی و کیفی درختان موجود مانند قطر برابرسینه، ارتفاع کل، قطر تاج، درصد خشکیدگی تاج و کیفیت تنۀ درختان بررسی و اندازه‌گیری شد. برای ارزیابی تنوع گونه‌های درختی، شاخص‌های تنوع، یکنواختی و غنای گونه‌ای در هر خوشه محاسبه شد. براساس نتیجۀ تجزیه واریانس، در سطح احتمال 95 درصد اختلاف معنی‌داری در بین شاخص‌های مذکور در خوشه‌های اندازه‌گیری‌شده مشاهده نشد (05/0<P). بیشترین تنوع گونه‌های درختی در خوشۀ 2 و کمترین آن در خوشۀ 3 به‌دست آمد. بیشترین تغییرات در تنوع گونه‌های درختی در خوشۀ 4 مشاهده شد. نتایج نشان می‌دهد که همۀ خوشه‌ها در منطقۀ پژوهش از نظر شاخص تنوع گونه‌های درختی شرایط خوبی دارند. مقدار خشکیدگی تاج درختان در برخی گونه‌ها متناسب با روند تغییرات قطر تاج بود و گونه‌های درختی شمشاد و خرمندی بیشترین درصد خشکیدگی تاج (در حدود 17 درصد) را به خود اختصاص دادند. در خصوص کیفیت تنۀ درختان نیز بیش از 80 درصد درختان در این تودۀ جنگلی دارای درجۀ کیفی خوب هستند. نتیجه‌گیری نهایی آن است که وضعیت سلامت بوم‌سازگان بررسی‌شده از نظر سطح تنوع گونه‌های درختی و شرایط تاج و تنۀ درخت مطلوب است.