فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از ماشین‌آلات چوبکشی در مناطق پرشیب جنگل‌های شمال برای خروج چوب موجب افزایش وزن مخصوص ظاهری و کوبیدگی خاک و کاهش نفوذ آب در خاک مسیر چوبکشی، افزایش رواناب و هدررفت خاک می‌شود. این پژوهش با هدف تعیین فاصلۀ بهینۀ بین زهکش‌های عرضی در مسیرهای چوبکشی به‌منظور کاهش رواناب در پارسل‌های 315 و 316 بخش گرازبن جنگل خیرود انجام گرفت. در این پژوهش، نه پلات با طول‌های 20، 30 و 40 متر در شیب‌های طولی 15، 25 و 35 درصد مسیرهای چوبکشی نصب شدند. در خروجی هر پلات، یک مخزن برای جمع‌آوری رواناب مستقر شد. در هر پلات، متغیرهای جرم مخصوص ظاهری خشک، درصد رطوبت وزنی، درصد مادۀ آلی و بافت خاک و نیز در هر واقعۀ بارندگی، مقدار بارندگی روزانه و رواناب جمع‌شده در مخزن اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که فاصلۀ بهینۀ زهکش‌های عرضی در مسیرهای چوبکشی برای کاهش رواناب 30 متر است و مناسب‌ترین شیب مسیر چوبکشی به‌منظور کاهش رواناب، شیب تا 25 درصد است. براساس نتایج، مقدار رواناب با طول پلات دارای رابطۀ معنی‌دار است. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مقدار بارندگی با رواناب در طول‌ها و شیب‌های مختلف پلات‌ها رابطۀ معنی‌دار دارد. از این‌رو برای کاهش رواناب در مسیرهای چوبکشی بهتر است تا حد امکان از ساخت این مسیرها در شیب‌های تند خودداری شود و بعد از عملیات چوبکشی، اقداماتی مانند ساخت زهکش‌های عرضی (با طول 30 متر و زاویۀ شیب 25-20 درصد) برای کاهش رواناب انجام گیرد.