اثر آتشسوزی جنگل بر پویایی برخی از مشخصههای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی خاک با گذشت زمان
نویسندگان
1 دانشیار گروه جنگداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 دانشجوی دکتری مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 استاد گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.
5 ستادیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.
doi
10.22034/ijf.2021.136935چکیده
برای بررسی اثر آتشسوزی بر پویایی برخی از مشخصههای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی خاک، 36 پلات با سه شدت آتشسوزی کم، متوسط و زیاد و نیز تیمار شاهد بدون سوختگی در بخش نمخانۀ جنگل آموزشی دانشگاه تهران پیاده شد. سپس نمونههای خاک از لایۀ 10-0 سانتیمتری در سه مرحله (یک روز بعد، 6 و 12 ماه پس از گذشت آتشسوزی) برداشت و خصوصیات خاک بررسی شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادهها از آزمون آنالیز واریانس با اندازههای مکرر در نرمافزار SPSS استفاده شد. نتایج نشان داد که شدت آتشسوزی بر مشخصههای فیزیکی خاک شامل جرم مخصوص ظاهری، محتوای رطوبت و بافت خاک اثر معنیداری نداشته است. نتایج بررسی مشخصههای شیمیایی خاک نشان داد که شدت آتشسوزی بر هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل، نسبت کربن به نیتروژن، فسفر، کلسیم، پتاسیم و منیزیم اثر معنیداری داشته، ولی بر pH اثر معنیداری نداشته است. در مورد مشخصههای بیولوژی، شدت آتشسوزی بر زیتودۀ میکروبی کربن اثر معنیدار داشته، اما بر تنفس میکروبی و زیتودۀ میکروبی نیتروژن اثر معنیداری نداشته است. گذشت زمان پس از آتشسوزی بر محتوای رطوبت، تنفس میکروبی، زیتودۀ میکروبی کربن و نیتروژن، فسفر و پتاسیم قابل جذب اثر معنیداری داشته، ولی بر دیگر مشخصههای فیزیکی و شیمیایی بررسیشده اثر معنیداری نداشته است. ازآنجا که آتشسوزی سبب کاهش طولانیمدت مواد مغذی خاک میشود، برخی اقدامات پیشگیرانه و ترمیمی پس از آتشسوزی در نقاطی با شدت آتشسوزی متوسط و زیاد، برای برگشت سریعتر عملکرد خاک ضروری است.
