تمایزبخشی حوزه‌های تحلیلی توسعه: هفت حوزة تحلیلی در پاسخ به چرایی توسعه‌یافتگی کشورها

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یزد

doi
10.22059/jpq.2014.53362
چکیده

دهه‌های متمادی است که پرسش مشهور «چه چیز عامل یا مانع پیشرفت کشورهای توسعه‌نیافته به سوی مدل جامعة صنعتی مدرن می‌شود؟» یکی از پرسش‌های محوری دانشمندان علوم‌ اجتماعی بوده است. برای پاسخ به این پرسش، ضروری است بتوانیم آرا و نظرها دربارة توسعه‌یافتگی/توسعه‌نیافتگی را دسته‌بندی کنیم و آن‌ها را دقیق بخوانیم. در این نوشتار می‌کوشیم با تقسیم تمام حوزه‌های تحلیلی بحث دربارة چرایی توسعه‌یافتگی/توسعه‌نیافتگی ادبیات توسعه را از این زاویه طبقه‌بندی کنیم. از این منظر، اغلب تولیدات نظری دربارة توسعه را می‌توان پیرامون موضوعات فرد، خانواده، بازار، جامعة مدنی، جامعة سیاسی، دولت، و نظام بین‌المللی دسته‌بندی کرد. از انسان‌های نوگرای اینکلس (فرد، عامل توسعه) تا غارت مداوم مازاد کشورهای توسعه‌نیافته و انتقال آن به مراکز نظام سرمایه‌داری جهانیِ آندره گوندرفرانک (نظام جهانی، عامل توسعه‌یافتگی/توسعه‌نیافتگی) را می‌توان در این هفت حوزة تحلیلی، طبقه‌بندی و آرای آ‌ن‌ها را تحلیل کرد.