تأثیر تیمارهای اصلاح خاک بر رشد نهال‌های بنه، دارمازو، زیتون‌تلخ و زربین در شهر سمنان

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت و کنترل بیابان، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان.

2 استادیار مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار گروه جنگلداری مناطق خشک، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان

4 استادیار گروه جنگلداری مناطق خشک، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان.

5 استادیار گروه بیابان‌زدایی، دانشکدۀ کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان.

doi
10.22034/ijf.2021.269743.1764
چکیده

انتخاب گونه و روش کاشت مناسب از ارکان موفقیت در جنگلکاری و ایجاد فضای سبز است. این مسئله در مناطق خشک و نیمه‌خشک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، بررسی رشد و استقرار اولیۀ چهار گونۀ درختی با استفاده از تیمارهای اصلاح‌کنندۀ خاک در شهر سمنان بوده است. این تیمارها برای نهال‌های دوساله در سه تکرار و هر تکرار پنج مشاهده آزمایش شد و متغیرهای کمی و کیفی نهال‌ها در طول دورۀ آزمایش، اندازه‌گیری و ثبت شد. نتایج نشان داد که تیمار مالچ کاه‌ و کلش (همراه با پوشش سنگ‌چین)، سبب افزایش معنی‌دار رشد قطر یقه در همۀ گونه‌ها شد، درحالی که تیمارهای هیدروژل و زئولیت تأثیر مثبت معنی‌دار بر رشد نهال‌ها نداشتند و در برخی موارد موجب کاهش معنی‌دار رشد شدند. در مقایسه با خاک شاهد (شنی-لومی)، خاک اصلاح‌شده (خاک زراعی لومی) تغییری در رویش قطری یقه و رویش ارتفاعی و مجموع طول شاخه‌های جانبی نهال‌های زیتون تلخ و زربین ایجاد نکرد، اما سبب کاهش رویش قطری یقه در نهال‌های بنه و دارمازو شد. بیشترین نرخ زنده‌مانی در همۀ گونه‌ها در تیمارهای شاهد و کاه‌ و کلش مشاهده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که در مجموع، بنه بیشترین زنده‌مانی و زیتون ‌تلخ کمترین زنده‌مانی را داشتند. زیتون تلخ بیشترین رویش طولی و قطری را در تیمار کاه‌ و کلش داشته. دارمازو برخلاف گونه‌های دیگر، بعد از خرداد با کاهش چشمگیر رویش قطری یقه و ارتفاع مواجه شد (در همۀ تیمارها به‌ویژه زئولیت و هیدروژل) و به‌سمت درختچه‌ای ‌شدن پیش رفت.