پایش، پیش‌بینی و تحلیل روند تغییر چهل‌سالۀ پوشش/کاربری اراضی اطراف شهر یاسوج

نویسندگان

1 استادیار، گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

2 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران.

doi
10.22034/ijf.2021.127800
چکیده

این پژوهش با هدف تعیین و تحلیل تغییرات پوشش/کاربری اراضی در اطراف شهر یاسوج و تعیین شدت تخریب منابع طبیعی در اثر رشد شهرنشینی و پیش‌بینی روند آن در آینده انجام‌ گرفته است. بدین منظور، در ابتدا داده‌های ماهواره‌ای لندست 5 و 8 در مردادماه سال‌های 1368، 1378، 1388 و 1398 از پایگاه اطلاعاتی سازمان زمین‌شناسی ایالات ‌متحدۀ آمریکا دانلود شد. پس از اصلاحات رادیومتری و اتمسفری لازم، لایه‌های داده آماده‌سازی شد و با ایجاد مجموعۀ داده، نقشۀ طبقه‌بندی پوشش/کاربری زمین در محدودۀ تحقیق تهیه شد. سپس با استفاده از مدل سلول‌های خودکار مارکف، نقشۀ پوشش/کاربری برای سال 1408 پیش‌بینی و تهیه شد. نتایج نشان داد که مساحت مرتع و جنگل در سال‌های 1368 و 1398 به‌ترتیب از 22087 به 12381 و از 16095 به 15332 هکتار کاهش یافته است. بیشترین تخریب مرتع و جنگل بین سال‌های 1378 تا 1388 به وقوع پیوسته و در مقابل، سطح اراضی رهاشده، نواحی مسکونی و ساخت‌وساز افزایش یافته است. دقت الگوریتم احتمال حداکثر طبقه‌بندی با مقدار ضریب کاپای 77/0، 91/0، 89/0 و 9/0 و درصد صحت کلی 4/84، 9/93، 9/91 و 5/92 درصد به‌ترتیب برای سال‌های 1368، 1378، 1388 و 1398 نشان از تفکیک و تشخیص مناسب و بسیار خوب مدل طبقه‌بندی دارد. برمبنای نقشۀ پیش‌بینی سال 1408، روند تخریب و تبدیل پوشش مرتعی و جنگلی در طی 10 سال آینده همچنان ادامه خواهد داشت و سطح اراضی کشاورزی و ساخت‌وساز افزوده خواهد شد.