تغییرات مقدار چگالی، زیتوده، ذخیرۀ کربن و نیتروژن چوب خشکدارهای راش و ممرز برحسب درجات مختلف پوسیدگی در جنگل خیرود نوشهر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 استاد گروه جنگلداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
3 استاد پژوهش، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
4 دانشیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران.
doi
10.22034/ijf.2021.127805چکیده
خشکدارها نقشهای ساختاری و بیوژئوشیمیایی مهمی در فرایندهای اکوسیستم جنگلی ایفا میکنند. هدف پژوهش حاضر، تعیین مقدار چگالی چوب و زیتودۀ خشکدارهای راش و ممرز و رابطۀ آن برحسب درجات مختلف پوسیدگی و کلاسههای قطری مختلف در جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود شهرستان نوشهر در استان مازندران است. ابتدا از خشکدارها (با قطر میانۀ بیشتر از 5/7 سانتیمتر) در سطحی معادل 50 هکتار بهصورت صددرصد آماربرداری شد. سپس برای تعیین چگالی چوب، از هر خشکدار سه نمونۀ مکعبی (نزدیک به مغز، نزدیک به پوست و بین مغز و پوست) به ابعاد 2× 2× 2 سانتیمتر تهیه و به آزمایشگاه انتقال داده شد. پس از تعیین انواع چگالی (چگالیِ تر، خشک و بحرانی) در محیط آزمایشگاه، نمونهها آسیاب شدند و با استفاده از روشهای استاندارد آزمایشگاهی، کربن و نیتروژن خشکدارها اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که انواع چگالی چوب خشکدارها با افزایش درجۀ پوسیدگی کاهش پیدا میکند. همچنین چگالی خشک از کلاسۀ کمقطر به قطور خشکدارها بهطور معنیداری کاهش مییابد. نتایج مربوط به زیتوده نشان داد که با افزایش درجۀ پوسیدگی، مقدار زیتوده افزایش پیدا میکند. از نظر کلاسههای قطری نیز با افزایش قطر خشکدارها، زیتوده روند افزایشی نشان داد. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش درجۀ پوسیدگی و کلاسههای قطری خشکدارها، ذخیرۀ کربن آنها افزایش پیدا میکند، اما در مورد ذخیرۀ نیتروژن بهعلت نبود تفاوت معنیدار، الگوی خاصی مشاهده نشد. بر این اساس وجود خشکدارهای قطور بهعنوان منبع ذخیرۀ کربن در جنگل اهمیت زیادی دارد و حفظ آنها بهمنظور مدیریت همگام با طبیعت ضروری است.
