بازسازی طبیعی ساختار توده‌های راش در جنگل‌های تحت مدیریت سنتی (مطالعۀ موردی: اشکورات رودسر)

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 استادیار، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز، اهر

doi
چکیده

بازسازی طبیعی ساختار از مهم‌ترین فرایندها در تحول توده‌های جنگلی است. به‌منظور بررسی فرایند بازسازی طبیعی ساختار توده‌های راش در منطقۀ اشکورات رودسر، سه قطعۀ یک هکتاری با سابقۀ متفاوت از حفاظت شامل کوتاه‌مدت، میان‌مدت و شاهد انتخاب و مهم‌ترین ویژگی‌های ساختاری آنها با استفاده از روش‌های اندازه‌گیری فاصله‌ای و تعداد یازده شاخص کمّی‌سازی ساختار در 45 گروه ساختاری بررسی شد. روند تغییرات ساختار براساس سه گروه از ویژگی‌های ساختاری توده شامل الگوی مکانی ساختار، ناهمگنی در ابعاد درختان و سطح تنوع ترکیبی (پیچیدگی ساختار) تحلیل شد. براساس نتایج به‌‌دست‌آمده، شاخص‌های میانگین قطر، کلارک-ایوانز، برگر-پارکر و زاویۀ یکنواختی اختلاف معنی‌داری بین سه قطعه نشان دادند. روند افزایشی شاخص‌های ضریب جینی، تمایز قطری و ارتفاعی همراه با جابه‌جایی درختان به طبقات ارتفاعی و قطری بالاتر در قطعات حفاظت‌شده نشان‌دهندۀ افزایش ناهمگنی و شکل‌گیری ساختار عمودی در جنگل است. در نتیجه‌گیری کلی می‌توان بیان کرد که حفاظت از جنگل به‌شکل سنتی و روش قرق در این منطقه سبب بازسازی ساختار توده شده است. توصیه می‌شود که قرق بلندمدت (بیش از 60 سال) برای بازسازی طبیعی در منطقه همراه با دخالت‌های پرورشی همسو با طبیعت اعمال شود.