تأثیر جنگل بر معیشت خانوارهای روستایی و عشایری شهرستان کوهدشت
نویسندگان
1 استادیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج
2 دانشیار گروه علوم زیستی، دانشگاه نروژ، نروژ
3 دانشجوی دکتری علوم جنگل، گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام
4 دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام
5 استادیار گروه معماری، دانشکدۀ فنی، دانشگاه ایلام، ایلام
doi
چکیده
درآمد حاصل از جنگل سهم بزرگی از درآمد کل خانوار در بسیاری از جوامع جنگلنشین زاگرس است. هدف این پژوهش، بررسی وابستگی معیشتی جنگلنشینان به منابع جنگلی در منطقۀ همیان- ضرون شهرستان کوهدشت در زاگرس مرکزی است. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 215 خانوار در 30 روستای منطقه بهدست آمد. انتخاب نمونهها در هر روستا با نمونهگیری تصادفی انجام گرفت. دادههای اجتماعی - اقتصادی با پرسشنامه، مصاحبۀ شفاهی با مردم و مشاهدۀ مستقیم در سال 1396 جمعآوری شدند. ابتدا تأثیر درآمد حاصل از جنگل در اقتصاد خانوار برآورد شده و سپس خط فقر و شاخصهای فقر و نابرابری درآمدی و رفاه اجتماعی شامل: نسبت سرشمار، شکاف فقر، فوستر، گریر و توربک، آمارتیاسن، ضریب جینی و سطح رفاه اجتماعی خانوارها با و بدون در نظر گرفتن درآمد حاصل از جنگل محاسبه شد. عوامل مؤثر بر وابستگی اقتصادی خانوارها به جنگل با تحلیل رگرسیون چندگانه بررسی شد. نتایج نشان داد که خانوارهای جنگلنشین 9/34 درصد از درآمد خالص سالیانۀ خود را از جنگل بهدست میآورند. با حذف درآمد جنگل، همۀ شاخصهای فقر و ضریب جینی افزایش و سطح رفاه اجتماعی خانوارها کاهش یافته است. نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن است که بعد خانوار و ارزش دامهای خانوار با اثر مثبت و فاصله از جنگل، درآمد کشاورزی و درآمدهای خارج از مزرعۀ خانوار با اثر منفی بر وابستگی اقتصادی خانوارها به جنگل معنیدار شدند. با توجه به این عوامل میتوان به تعادل بین بهبود معیشت خانوارهای فقیر روستایی و عشایر و بهرهبرداری پایدار از منابع جنگلی دست یافت.
