طراحی الگوی مفهومی عوامل مؤثر توسعه صادرات محصولات کشاورزی: ارائه نظریه ی داده بنیاد
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 کارشناسی ارشد مدیریت
3 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22034/jiba.2021.45321.1671چکیده
چکیده:هدف از این پژوهش شناسایی عوامل موثر بر توسعه صادرات محصولات کشاورزی و ارائه راهکار هایی برای توسعه صادرات محصولات کشاورزی و بهبود رقابت پذیری است. برای گردآوری دادهها از مصاحبههای نیمهساختاریافته استفاده شد و تجزیه و تحلیل اطلاعات به روش استراوس و کوربین و مدل پارادایمی انجام گرفت. نمونهگیری به روش نمونهگیری نظری بود و با بهرهمندی از روشهای هدفمند و گلوله برفی انجام شد که بر مبنای آن، 14 مصاحبه با خبرگان مطرح در زمینه صادرات محصولات کشاورزی انجام شد. نتایج تحلیل دادههای بهدستآمده از مصاحبهها، طی فرایندهای کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به شکلگیری مدل عوامل مؤثر بر توسعه صادرات محصولات کشاورزی بر مبنای نظریهپردازی دادهبنیاد انجامید. با استناد به رهیافت سیستماتیک در نظریه دادهبنیاد کدهای شناسایی شده در 6 طبقه هستهای شامل شرایط علی، مقوله محتوایی، شرایط زمینهای، عوامل مداخلهگر، راهبردها و پیامدها قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد عوامل علی شامل (سیاستگذاری دولت، حمایت دولت، مسائل قانونی، مسائل مالی) مقولههای محوری شامل (برندسازی، توسعه بازاریابی، رقابتپذیری صادرات) مقولههای مداخلهگر (تشکیلات و مسائل ادراری، مالیات گمرک) مقولههای زمینهای (توسعه حملونقل و تکنولوژی) راهبردها (تسهیل تولید، قابلیت تولید، بهبود زیرساختها) و پیامدها شامل (داشتن مزیت رقابتی، ثبات اقتصادی، تصویر مطلوب از کشور) بر توسعه صادرات محصولات کشاورزی تأثیر گذارند. نتیجهگیری: داشتن مزیت رقابتی، جایگاه قوی بازاریابی، رفع مشکلات اقتصادی و سیاسی و قانونی از عوامل مهم توسعه صادرات محصولات کشاورزی در بازار فرامنطقهای هستند که بر رقابتپذیری صادرات محصولات کشاورزی تأثیر میگذارند.