ارزیابی ویژگی های سنگ شناسی و مکانیکی سازند ایلام

نویسندگان

1 استاد گروه زمین شناسی دانشگاه اربیت مدرس

2 دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

سازند ایلام، هم در صنعت نفت به عنوان یکی از مهم‌ترین سنگ‌ مخازن نفت و هم به عنوان ساختگاه در پروژه‌های عمرانی جایگاه ویژه‌ای داشته و لذا شناخت خصوصیات زمین‌شناسی مهندسی آن بسیار حائز اهمیت می‌باشد.به منظور بررسی جامع سازند ایلام، مقطع تیپ سازند در استان‌ ایلام و استان‌های لرستان و کرمانشاه مورد بازدید قرارگرفت. بر اساس مطالعات 110 نمونه سازند ایلام، تعداد 7 تیپ ریزرخساره شناسایی و نمونه-ها به روش دانهام در 4 گروه مادستون، وکستون، وکستون-پکستون و پکستون نامگذاری شده‌اند. ویژگی‌های فیزیکی سنگ‌ها شامل دانسیته، تخلخل، درصد وزنی جذب آب و سرعت موج طولی و ویژگی‌های مکانیکی شامل مقاومت فشاری تک‌محوره و شاخص بار نقطه‌ای اندازه‌گیری شد.نتایج نشان می‌دهد میانگین تخلخل و درصد وزنی جذب آب نمونه‌های مادستون نسبت به دیگر انواع سنگ‌های مورد آزمایش بالاتر می‌باشد که به دلیل وجود درصد بیشتر گل کربناته و ریزدانه‌تر بودن بافت سنگ می‌باشد. سرعت موج طولی، شاخص بار نقطه‌ای و مقاومت فشاری تک‌محوره در نمونه‌های پکستون بیشتر از انواع دیگر سنگ‌ها است که به دلیل وجود دانه‌های بیشتر در بافت سنگ و در نتیجه استحکام بالاتر آن می‌باشد.نتایج آزمون‌های آماری نشان می‌دهد که بین متغیرهای مستقل و متغیر وابسته از نظر آماری رابطه معناداری وجود دارد. علاوه بر این، رابطه بین شاخص بار نقطه‌ای و مقاومت فشاری تک‌محوره نیز خطی بود. ضریب همبستگی مقاومت فشاری تک‌محوره با تخلخل و شاخص بار نقطه‌ای بیشتر از دیگر پارامترها بوده و در نتیجه امکان تخمین مناسبی از استحکام سنگ‌های آهکی ایلام را فراهم می‌کنند.