جایگاه و تاثیرات منابع فراگیر پولی و مالی در سیاست‌های انتخاباتی در جوامع دموکراتیک

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی ایران

doi
10.22054/qpss.2026.86347.3616
چکیده

منابع مالی به یکی از عوامل تعیین‌کننده در سیاست‌های انتخاباتی جوامع دموکراتیک تبدیل شده‌اند و افزون بر تأثیرگذاری بر شانس پیروزی نامزدها، کیفیت رقابت سیاسی و الگوهای نمایندگی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند. مسئله اصلی پژوهش این است که نفوذ پول در سیاست صرفاً از مسیر تأمین مالی رسمی کمپین‌ها عمل نمی‌کند، بلکه از طریق مجموعه‌ای از سازوکارهای نهادی و شبکه‌ای بازتولید می‌شود. این مقاله با تکیه بر چارچوب نظری تسخیر سیاست و با استفاده از روش کیفی مبتنی بر تحلیل اسنادی و تحلیل مضمون نظری، سازوکارهای نهادی تبدیل منابع مالی به نفوذ سیاسی و پیامدهای آن بر رقابت و نمایندگی دموکراتیک را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد وابستگی ساختاری سیاست‌مداران به منابع مالی، دسترسی نامتقارن به امکانات تبلیغاتی، شبکه‌های نفوذ رسمی و غیررسمی، پدیده درب گردان و تمرکز منابع اقتصادی، در مجموع به شکل‌گیری نوعی نابرابری سیاسی پنهان منجر می‌شود که در نتایج رقابت انتخاباتی و کیفیت نمایندگی سیاسی قابل مشاهده است. بررسی تجربه ایران نیز نشان می‌دهد که با وجود تفاوت در الگوهای رسمی تأمین مالی، منطق نهادی پیامدها مشابه است و نفوذ سیاسی عمدتاً از مسیر هم‌پوشانی منابع اقتصادی، موقعیت‌های نهادی و شبکه‌های دسترسی بازتولید می‌شود.