ضرورت‌های گذار نهادی در دسترسی به جامعه باز و حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی کردستان

2 دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

3 دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی

doi
10.22054/qpss.2025.83779.3545
چکیده

با تاسیس نظام حکمرانی جمهوری اسلامی، نهادها و سازمان هایی به‌وجود آمد که چشم انداز آنها توسعه و حکمرانی خوب برای کشور بود. اما امروزه با گذشت بیش از چهار دهه اکثر تحلیلگران باور دارند که نظام حکمرانی با آسیب‌های گوناگونی در حوزه‌های مختلف مواجهه است و لازمه گذار از این وضعیت، اصلاح ساختاری- نهادی و توجه به ضرورت-های نهادسازی کیفی و حکمرانی خوب می‌باشد. حال پرسش این است که ضرورت‌های گذار نهادی و حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی کدامند؟ بنابراین این پژوهش با استفاده از چهارچوب مفهومی نهادگرایان جدید داگلاس نورث و روش تحلیل اسنادی و ابزار منابع کتابخانه‌ای تبیین می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد ضعف در کیفیت و عملکرد نهادها حکایت از نظام حکمرانی دسترسی محدود  در جمهوری اسلامی دارد.  لازمه گذار نهادی تغییر، اصلاح، تاسیس و بازنگری ساختارهای حکمرانی برای بهبود نظام نهادی در چارچوب گذار موفق و دست‌یافتنی و سازگار با منطق نظام  جمهوری اسلامی است. «گذار در چارچوب» نیازمند نرمال شدن نهادها و نوآوری نهادی، همگام‌سازی نهادهای  غیررسمی با نهادهای رسمی، اقناع‌سازی حاکمیت و همراهی ائتلاف حاکم به‌ویژه نهادهای موازی غیرپاسخگو در چارچوب قانون است. در گذار دست‌یافتنی نهادمندی احزاب، اصلاح نظام انتخابات و مبارزه با رانت و فساد ضروری است تا حکمرانی خوب حاصل شود.