تاثیر تلفیق روش‌های تدریس تعاملی گفت‌وشنود سقراطی و بارش مغزی بر مهارت‌های ارتباطی، تفکر انتقادی و حل مسأله دانشجویان کارشناسی رشته علوم سیاسی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

doi
10.22054/qpss.2025.86662.3624
چکیده

رشته علوم سیاسی با ماهیتی میان‌رشته‌ای، نقش مهمی در فهم پیچیدگی‌های سیاسی، افزایش مشارکت سیاسی و پرورش شهروندی فعال ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر روش گفت‌و‌گوی سقراطی بر بهبود سه مهارت کلیدی - تفکر انتقادی، مهارت ارتباطی و حل مسئله- در دانشجویان علوم سیاسی طراحی شد. برای این منظور از طرح شبه‌آزمایشی با گروه کنترل استفاده گردید. روش سقراطی به‌عنوان رویکردی مبتنی بر مشارکت فعال دانشجو، پرسش‌گری و گفت‌وگوی آزاد در قالب سمینار در درس «تاریخ اندیشه سیاسی در غرب» مقطع کارشناسی به کار رفت. برای سنجش اثربخشی، از پرسشنامه‌های استاندارد جرابک (ارتباطی)، هپنر (حل مسئله) و کالیفرنیا (تفکر انتقادی) در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون بهره گرفته شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی LSD تحلیل شد. نتایج نشان داد که گروه‌های تحت آموزش تعاملی نسبت به گروه کنترل در هر سه متغیر مورد بررسی بهبود معناداری داشته‌اند. یافته‌ها بیانگر آن است که روش گفتگوی سقراطی با تکیه بر متون اندیشه‌ سیاسی کلاسیک و مشارکت فعال دانشجویان، می‌تواند نقشی مؤثر در ارتقای مهارت‌های بنیادین آموزشی در علوم سیاسی ایفا کند. این پژوهش، تلفیق موفق رویکرد فلسفی- تعامل‌محور با سنجش کمّی در آموزش علوم انسانی دانشگاهی به‌عنوان نوآوری اصلی خود معرفی می‌کند.