چالش‌ها و مشکلات قوانین و مقررات کشور در حفظ جنگل‌ها و مراتع

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق دانشگاه تهران -معاون سابق سازمان جنگلها و مراتع کشور

2 بخش تحقیقات آبخیزداری و بهره وری از آب و خاک، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

doi
چکیده

صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف کاستی‌ها و مشکلات قوانین و مقررات کشور را عاملی برای تصرف جنگل‌ها و مراتع و تغییر کاربری آنها می‌دانند. بر این اساس، ضروری است که در چارچوبی علمی، کاستی‌ها و مشکلات قوانین و مقررات جنگل و مرتع بررسی شود. این پرسش‌ها مطرح شد که کدام یک از قوانین و مقررات مرتبط به جنگل‌ها و مراتع در این زمینه دچار کاستی و مشکل است و کدام قوانین و مقررات بخش‌های دیگر با حفظ اراضی منابع طبیعی مغایرت دارد؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، تحقیقی با استفاده از روش دلفی مبتنی بر نظرسنجی از خبرگان و کارشناسان انجام گرفت. براساس نتایج تحقیق، 19 قانون و مقررات در زمینۀ تصرف اراضی جنگل و مرتع دچار مشکل و کاستی‌اند و قانون تشکیلات، وظایف و انتخاب شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران (1375)، مشکل‌دارترین قانون در زمینۀ حفظ جنگل و مرتع شناخته شد.دلایل ذکرشده برای مشکل‌دار بودن قوانین و مقررات عبارت‌اند از: ایجاد اختلال در جایگاه ملی بودن جنگل‌ها و مراتع، بازدارنده نبودن مجازات‌های بعضی از قوانین به‌دلیل سبک بودن یا متناسب نبودن مجازات‌ها، اجازۀ واگذاری بی‌ضابطۀ جنگل‌ها و مراتع، اجازۀ ساخت‌وسازهای غیرقانونی در جنگل‌ها و مراتع، اجازۀ واگذاری رایگان اراضی معوض از محل اراضی ملی و ایجاد شرایطی که واگذاری این اراضی را آسان می‌کند و سند مالکیت دولتی اراضی به نام اشخاص منتقل می‌شود. بر این اساس، تعدادی از قوانین کشور در زمینۀ حفظ جنگل‌ها و مراتع، دچار کاستی و مشکل‌اند و باید اصلاح یا نسخ شوند.