تأثیر فرم ‌زمین و ویژگی‌های خاک بر صفات‌ رویشی سیاه‌گیله (Vaccinium arctostaphylos L.) در جنگل‌های فندقلوی اردبیل (مطالعۀ موردی: جنگل سوها)

نویسندگان

1 مربی پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 استادیار پژوهش بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

doi
چکیده

سیاه‌گیله (Vaccinium arctostaphylos L.) از درختچه‌های باارزش دارویی در جنگل‌های راش است. پژوهش پیش رو به‌منظور بررسی ارتباط بین صفات رویشی این گونه با برخی از خصوصیات خاک و شاخص شکل زمین در جنگل فندقلوی اردبیل انجام گرفت. در داخل هر یک از شکل‌های مختلف زمین (یال، دامنه و دره) در چهار جهت جغرافیایی (شمال، جنـوب، شرق و غرب) از حد ارتفاعی پایین تا بالا به‌صورت انتخابی، قطعات نمونة دایره‌ای به مساحت 500 متر مربع انتخاب شد. در مجموع 24 قطعه ‌نمونه برای اندازه‌گیری مشخصه‌های رویشی به‌کار گرفته شد و در 12 قطعه ‌نمونه مشخصه‌های خاک شامل بافت (درصد رس، سیلت و شن)، اسیدیته، هدایت الکتریکی، درصد ازت، درصد کربن آلی و درصد کربنات کلسیم اندازه‌گیری‌ شد. نتایج نشان‌ داد که پراکنش این گونه در منطقۀ تحقیق از ارتفاع1570 تا 1940­ متر از سطح دریا متغیر است. به‌طور کلی جهت‌های شمالی و شرقی در فرم‌های دامنه و دره، رویشگاه‌های مناسبی از نظر ویژگی‌های‌ کمّی هستند. به‌طوری‌ که بیشترین میانگین ارتفاع (12/2 متر)، قطر یقه (7/8 سانتی‌متر) و قطر تاج (92/1 متر) درختچه‌ها در فرم دامنه به‌دست آمد. خاک رویشگاه‌های سیاه‌گیله، نیمه‌سطحی تا عمیق با اسیدیتۀ 32/5 تا 1/6، هدایت الکتریکی 481/0 تا 809/0دسی‌زیمنس ‌بر متر و بافت خاک لومی تا شنی لومی است. تجزیۀ‌ مؤلفه‌های ‌اصلی نیز نشان داد که بافت خاک، اسیدیته و درصد کربن آلی از عوامل مهم در پراکنش این گونه در منطقۀ تحقیق مطالعه هستند.از برایند یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه‌ گرفت که رویشگاه‌های سیاه‌گیله با شکل ‌دره و دامنه و جهت ‌شمالی و شرقی با بافت خاک سبک، شرایط مطلوب‌تری را برای رشد این‌ گونه در منطقۀ تحقیق ایجاد کرده است.