باز سازی انجیل زنده مانی بر پایه متن های ایرانی مانوی، یونانی، قبطی و اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه بوعلی سینا همدان.
2 دانشیار گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه بوعلی سینا همدان.
doi
10.22059/jrm.2016.58703چکیده
یکی از کتابهایی که مانی خود به زبان مادریاش سُریانی به نگارش درآورده است، «انجیل زنده» (Ewangelyōn zīndag) نام دارد. نام این کتاب در روایتهای ایرانی مانوی، چینی، یونانی، لاتین، قبطی و نوشتههای اسلامی آمده است. در هر یک از این زبانها نقل قولهایی از انجیل نیز میتوان یافت که کاملترین آنها نقل قولهای یونانی در دستنوشتة یونانی مانوی (CMC) است. پس از آن میتوان نقل قولهای قبطی مانوی (MSC) را نام برد. روایتهای ایرانی مانوی شامل قطعههایی به فارسـی میانه، پهلوانیگ و سغدی است. پس از این قطعهها باید از قطعهای چینی نام برد و سپس دو نقل قول کوتاه در ادبیات چینی مانوی. نام انجیل زنده اگرچه در نوشتههای اسلامی آمده است، متأسفانه تنها چند نقل قول بسیار کوتاه از آن روایت شده که که از آن جمله میتوان از روایتی که ابوریحان بیرونی بیان داشته، یاد کرد. هدف این مقاله ارائة طرحی کلی از «باب الف» انجیل زنده مانی است. از آن جا که انجیل مانی دارای 22 باب بوده است، میتوان از بابهای دیگر آن نیز نقل قولهایی هر چند کوتاه ذکر کرد. در واقع بخش اصلی این مقاله از ترجمهای است به فارسی از تمام شواهد و نقل قولهای انجیل زندة مانی در یک متن نسبتاَ یکپارچه.