فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سد خاکی حاجیلر در بخش خاروانا از توابع شهرستان ورزقان در حال احداث است. هسته این سد خاکی با ارتفاع 95 متر از نوع رسی می‌باشد. برای تامین مصالح هسته این سد تعداد 11 منبع قرضه رسی بررسی شده که برخی از آنها به دلیل بالا بودن خاصیت واگرایی خاک مورد استفاده واقع نشده‌ است. بیشتر خاک‌های ریزدانه منطقه دارای خاصیت واگرایی بالایی می‌باشند. برونزد سازندهای تبخیری در منطقه پروژه زیاد بوده و شواهد صحرایی مبنی بر واگرایی خاکها همچون فرسایش شیاری، فرسایش کوزه‌ای، ایجاد گودال و تونل در خاک و گل آلود شدن آب‌ها پس از بارندگی دیده می‌شود. در این تحقیق به بررسی مشخصات خاک 5 منبع قرضه هسته رسی سد با تأکید بر سنگ مادر خاک‌ها، کانی شناسی و نتایج آزمایشات واگرایی پرداخته شده است. بدین منظور ضمن بررسی‌های محلی همراه با تعیین سنگ مادر مرتبط با منابع قرضه، نمونه‌هایی از منابع قرضه برداشت شده و پتانسیل واگرایی آن‌ها در آزمایشگاه با آزمایشات کرامب، هیدرومتری دو گانه، پین هول و تجزیه شیمیایی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که خاک‌های رسی با سنگ منشأ رسوبات تبخیری نئوژن، دارای پتانسیل واگرایی بالایی بوده و بر اساس نتایج آزمایشات هیدرومتری دوگانه، درصد واگرایی خاک‌ها بین 45 تا 68 درصد و بر اساس نتایج آزمایشات پین هول در گروه D1 قرار دارند. خاک‌های ریزدانه اطراف رودخانه حاجیلر (از جمله منبع قرضه نزدیک روستای کلو) که سنگ منشا آذرین دارند، غیرواگر می‌باشند.