اثر تغییر اقلیم بر پراکنش جغرافیایی بالقوۀ گونۀ راش شرقی (Lipsky Fagus orientalis) در جنگل‌های هیرکانی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جنگلداری، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس، نور

2 دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس، نور

3 استادیار، گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس، نور

4 استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور

5 پژوهشگر، گروه علوم سیستم‌های محیطی، دانشگاه ETH زوریخ، سوئیس ، پژوهشگر، گروه مهاجرت و ایمنواکولوژی، مؤسسۀ پرنده‌شناسی ماکس پلانک، رادولفزل، آلمان

doi
چکیده

نتایج بررسی‌های اقلیمی نشان می‌دهد که طی 50 سال گذشته، اقلیم هیرکانی گرم‌تر شده است. در این پژوهش پراکنش فعلی و آیندۀ گونۀ راش تحت تأثیر اقلیم با استفاده از یک دیدگاه تلفیقی شامل پنج روش مختلف مدل‌سازی پراکنش گونه‌ای بررسی شد. برای پیش‌بینی اثر تغییر اقلیم در سال 2070 میلادی از پنج مدل گردش عمومی جو تحت چهار سناریوی خط سیر غلظت (RCPs) استفاده شد. همچنین با تحلیل تغییرات اندازۀ محدودۀ گونۀ راش، رویشگاه‌های افزایش‌یافته، کاهش‌یافته و حفظ‌شده تحت تأثیر اقلیم برای هر یک از سناریوهای تغییر اقلیم برای سال 2070 میلادی مشخص شدند. نتایج نشان داد که در سال 2070 میلادی تحت تأثیر تغییر اقلیم، مساحت رویشگاه‌های مطلوب با قطعیت زیاد در خوش‌بینانه‌ترین سناریو (RCP 2.6) معادل 79/72 درصد و در بدبینانه‌ترین سناریو (RCP 8.5) معادل 85/89 درصد کاهش خواهد داشت. نتایج تحلیل تغییرات اندازۀ دامنۀ گونۀ راش نشان داد که در شرایط تغییر اقلیم در خوش‌بینانه‌ترین حالت (RCP 2.6) تنها 80/24 درصد رویشگاه‌های مطلوب فعلی پایدار خواهند ماند که این میزان در بدبینانه‌ترین حالت (RCP 8.5) با کاهش شدیدتر به 13/7 درصد خواهد رسید. همچنین در سال 2070 میلادی کمترین مقدار رویشگاه‌های مطلوب ازدست‌رفته تحت RCP 2.6 و برابر با 79/72 درصد خواهد بود و بیشترین میزان رویشگاه‌های مطلوب ازدست‌رفته تحت RCP 8.5 و برابر با 85/89 درصد خواهد بود. پیشنهاد می‌شود تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و حفاظتی دربارۀ این گونه با مدنظر قرار دادن اثر تغییر اقلیم و سازگار با این تغییرات در جنگل‌های هیرکانی گرفته شود.