بررسی هیدروژئولوژیکی، هیدروژئوشیمیایی و ایزوتوپی آبخوان ساحلی جنوب شرق دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران
doi
چکیده
در چند سال گذشته، کیفیت بخش چشمگیری از آبهای زیرزمینی مجاور ساحل جنوب شرقی دریاچه ارومیه، با افت زیادی همراه بوده است. همزمانی نسبی این پدیده با روند خشک شدن این دریاچه در سالهای اخیر، گستردگی سازندهای زمینشناسی انحلالپذیر در منطقه، افزایش چشمگیر دما و در نتیجه افزایش مقدار تبخیر، نفوذ آب شور از سمت ساحل خشک شده دریاچه و عواملی دیگر از جمله عوامل انسانی مانند تولید آلودگیهای صنعتی و آلودگیهای کشاورزی تشخیص نوع و میزان عوامل مؤثر بر کیفیت منابع آب زیرزمینی منطقه را با دشواری همراه کرده است. در این پژوهش با استفاده از ایزوتوپ-های پایدار دوتریوم و اکسیژن-18 به همراه برخی از عوامل کیفی و کمی آب زیرزمینی مانند تغییرات جهت و جریان آب زیرزمینی در سالهای گذشته، ضمن شناسایی عوامل مؤثر بر افت کیفی و شورشدگی آبهای زیرزمینی پهنه مطالعاتی، تا حد امکان عوامل مؤثر بر روند خشک شدن دریاچه ارومیه را نیز مورد ارزیابی قرار گرفت. این بررسی نشان میدهد که آبخوانهای منطقه به طور عمده از جریانهای سیلابی بویژه ذوب برف تغذیه میشوند. بنابراین، کاهش میزان جریانهای سطحی، اثر چشمگیری بر کاهش کمیت و کیفیت آبهای زیرزمینی منطقه میگذارد. از سوی دیگر، به دلیل وابستگی شدید سفره-های آب زیرزمینی منطقه به تغذیه توسط آبراههها، موجب میگردد که بخش عمدهای از آورد جریانهای سطحی به این محدوده صرف تغذیه آبخوانها شود. بنابراین، برداشت زیاد از منابع آب زیرزمینی منطقه میتواند نقش چشمگیری در کاهش جریانهای سطحی ورودی به دریاچه داشته باشد.
