توسعه شبکه‌های آبیاری فرعی کم‌فشار از دیدگاه اقتصادی، مبتنی بر سناریوهای فشار-انرژی

نویسندگان

1 دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران - کرج - ایران

2 دانشکده کشاورزی، دانشگاه جهرم

3 دانشگاه تهران

doi
10.22034/ws.2024.59473.2545
چکیده

جایگزینی سامانه آبیاری ‌تحت‌فشار با آبیاری سطحی، یکی از راهکارهای پیشنهادی برای افزایش راندمان آبیاری است. شبکه فرعی کم‌فشار معمولاً جایگزین کانال‌های درجه سه، چهار و گاهی کانال‌های درجه ‌دو است. در امکان‌سنجی و طراحی آبیاری کم‌فشار عوامل مختلفی اثرگذارند که توجیه اقتصادی طرح، مصرف انرژی و مطلوبیت اجتماعی آن را تعیین می‌کنند. در این تحقیق طراحی یک سامانه توزیع کم‌فشار به‌جای شبکه فرعی روباز و درنظرگرفتن هم‌زمان مسائل اجتماعی و اجرایی در یک ناحیه آبیاری مدنظر است. ضمناً طراحی بر اساس گزینه‌های مختلف (منظورکردن فشار لازم- انرژی مصرفی)، تبیین روش‌شناسی برای طراحی آبیاری کم‌فشار و ارزیابی و مقایسه دو نوع شبکه فرعی (روباز و کم‌فشار) از نظر اقتصادی و اجرایی، بعنوان اهداف تحقیق مطرح بوده‌اند. تمرکز بر انتخاب صحیح پمپ (با رویکرد مصرف انرژی کمتر) و انجام متره و برآورد برای مقایسه اقتصادی دو روش اجرای شبکه فرعی آبیاری در موردکاوی انجام شده است. طبق نتایج برای گزینه برتر فشار-انرژی، هزینه‌ تهیه لوله‌های پلی‌اتیلن، خرید شیرآلات و عملیات لوله‌گذاری لوله‌ها بیشترین هزینه‌های احداث شبکه فرعی کم‌فشار را تشکیل می‌دهند. احداث شبکه فرعی کم‌فشار در اراضی آبیاری منطقه کی‌زرین استان فارس می‌تواند 6/3 هکتار از اراضی را آزاد کند و همچنین سطح زیرکشت را بدلیل مدیریت بهتر آب موجود، 6/21 هکتار افزایش دهد و در مجموع 5/17 درصد به سطح زیر کشت آبی اضافه کند، بنابراین 83 درصد از هزینه کل احداث شبکه فرعی کم‌فشار به‌وسیله احیای اراضی دیم و کاهش فضای اشغال‌شده تامین میشود. درنهایت در این ناحیه، احداث شبکه فرعی کم‌فشار نسبت به روباز، برتری خواهد داشت.