بازنمایی ساختار سیاسی در تحولات آیین‌های سوگواری دورۀ صفویه

نویسندگان

1 دانش آموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22077/jcrl.2022.4679.1010
چکیده

در دورۀ صفویه به‌ویژه با توجه به رسمیت یافتن مذهب شیعه، آیین­هایی با محتوای شیعی در کانون توجه حاکمیت قرار گرفت. یکی از این آیین­ها، آیین­های سوگواری و دسته­گردانی برای شهادت امام حسین (ع) است که در ماه محرم برگزار می­شد و در دورۀ صفویه گستردگی و توسعه خاصی یافت. در این دوره برخی تحولات و ویژگی­ها در آیین­های سوگواری ظاهر شد که به نظر می­رسد ملهم از ساختار سیاسی دورۀ صفوی است. این پژوهش در پاسخ به این پرسش شکل می­گیرد که مؤلفه‌های ساختار سیاسی عصر صفویه چگونه در آیین­های سوگواری صفوی بازنمایی می­شوند؟ روش این تحقیق تاریخی است و نتیجه به‌دست‌آمده مبین این امر است که آیین­های دسته­گردانی محرم با توجه به ریشه­های عمیق اعتقادی و ملی و ارادتی که شیعیان در این آیین­ها به امام سوم خود ابراز می­داشتند، دستاویز مناسبی برای بهره­برداری حکومت صفوی در تقویت بنیادهای حاکمیت بوده است.