پهنه‌بندی سیلاب رودخانه چالوس با تلفیق مدل HEC-RAS و سیستم اطلاعات جغرافیایی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانش آموخته عمران هیدرولوژی دانشگاه قم

3 گروه مهندسی عمران، هیدرولوژی، دانشگاه قم

doi
چکیده

در این مطالعه با استفاده از نرم افزار Arc GIS و تلفیق آن با مدل هیدرولوژیکیHEC-RAS، پهنه بندی سیلاب در حوضه آبریز چالوس انجام شده است. به این منظور با استفاده از نقشه توپوگرافی منطقه و تصاویر ماهواره ای، مسیر دقیق رودخانه‌ها تعیین و پردازش اولیه بر روی اطلاعات صورت گرفت. در مرحله بعد با استفاده از الحاقیهArchydroوHEC-GEO-RAS اطلاعات مورد نیاز برای نرم افزار HEC-RASآماده شد و ضریب مانینگ، نقشه توزیع شماره منحنی در زیرحوضه ها و درصد مساحت هر کاربری (در هر زیرحوضه) مشخص شد و پس از آماده سازی اطلاعات، مدل HEC-RASدر شرایط ماندگار اجرا گردید. سپس ضمن پوشانی لایه های مختلف (از جمله لایه های عمق و سرعت در دوره های مختلف بازگشت سیلاب)، مناطق خطر در هنگام بروز سیل تعیین و انواع کاربری هایی که در معرض خطر سیلاب قرار دارند، مشخص شد. نتایج نشان داد که در رودخانه چالوس در بیشترین و کمترین حالت به ترتیب 24 و 8 درصد از مساحت حوضه استعداد سیل خیزی دارند. شیب افزایش درصد مساحت مناطق سیل گرفته نسبت به مساحت کل حوضه با دوره‌های بازگشت مختلف حدود 2% می باشد. در سیلاب2 ساله، بیشترین محدوده سیلابی را به ترتیب کاربری های شالیزار، بلوکهای ساختمانی، باغات، مراتع و جنگل در بر گرفته و لذا بیشترین خسارات به کشاورزان و منازل مسکونی وارد خواهد شد. همچنین با افزایش دوره بازگشت سیلاب رودخانه چالوس، مقدار مساحتی از جنگل که در محدوده سیلابی قرار می گیرد نسبت به مساحت بلوک های ساختمانی، باغات، شالیزارها و مراتع با رشد بیشتری افزایش می یابد.