تعیین نواحی همگون ظرفیت نگهداری آب با استفاده از مفاهیم نقشه های جبری
نویسندگان
1 دانشکده کشاورزی - دانشگاه گیلان
2 گروه مهندسی آب، دانشگاه گیلان
3 گروه خاکشناسی، دانشگاه گیلان
4 هیئت علمی-موسسه تحقیقات خاک وآب
doi
10.22034/ws.2023.58274.2535چکیده
ظرفیت نگهداری آب قابل دسترس یک ویژگی کلیدی برای کمی سازی مقدار آب قابل دسترس برای گیاهان است. به این منظور نواحی همگون مدیریتی ظرفیت نگهداری آب در منطقه کوچصفهان برای مدیریت آبیاری تناوبی تعیین شد. تعداد 131 نمونه خاک دست خورده و دست نخورده خاک با توزیع جغرافیایی به نسبت یکنواخت از منطقه رشد ریشه برنج تهیه شد. برخی از ویژگیهای شیمیایی، حاصلخیزی و فیزیکی- هیدرولیکی اندازهگیری شد. عملکرد برنج نیز در بیشتر موقعیت مکانی نمونه های خاک اندازه گیری شد .سپس از بین 14 ویژگی، هفت ویژگی (رس، کربنآلی ، ضریب انبساط خطی، هدایت هیدرولیکی اشباع ، قطر میانه ذرات، آب قابل دسترس و انرژی انتگرالی) که می توانند بر ظرفیت نگهداری آب در خاک موثر باشند، انتخاب شد. با استفاده از دو آماره شاخص کارایی فازی و شاخص آنتروپی کلاسبندی اصلاح شده تعداد زونهای همگون مشخص شد. سپس با استفاده از مفاهیم مربوط به نقشه جبری، تلفیق لایههای اطلاعاتی در محیط GIS و نقشههای مربوطه تهیه گردید. نتایج نشان داد که منطقه بررسی شده به چهار ناحیه ظرفیت نگهداری آب قابل جداسازی می باشد. ناحیه یک و دو نسبت به ناحیه سه و چهار به علت کمتر بودن موادآلی، رطوبت قابل استفاده، میانه قطر منافذ، ضریب انبساط خطی و هدایت هیدرولیکی اشباع، دارای توانایی نگهداری آب کمتر بوده و انرژی لازم برالی دستیابی به آب توسط گیاه افزایش مییابد. بنابراین در هنگام بروز خشکسالی و کمبود رطوبت قابلدسترس در طول فصل رشد ناحیه یک و دو دارای حساسیت ویژهای خواهد بود.