بررسی خصوصیات مکانیکی سنگ نمک با تکیه بر ریزساختار آن
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 استاد گروه زمین شناسی مهندسی دانشگاه اصفهان
4 سازمان زمین شناسی، تبریز، ایران
doi
چکیده
در این مقاله تأثیر ریزساختار اولیه سنگ نمک بر رفتار دگرشکلی آن مورد بررسی قرار گرفت. نمونههای مورد مطالعه از دیاپیر نمکی دهکویه واقع در 27 کیلومتری شهرستان لار در استان فارس برداشت شدند. ریزساختار اولیه دو نمونه متعلق به بخشهای فوقانی دیاپیر و یک نمونه متعلق به قسمت میانی ساقه دیاپیر به روش پراش الکترونهای برگشتی در دانشگاه اتاگو نیوزیلند مطالعه شد. اکثر دانهها در نمونه متعلق به ساقه دارای دگرشکلی داخلی هستند، اندازه دانههای آن کوچکتر و فراوانی مرزهای کم زاویه در آن بیشتر است. مقاومت تراکمی تک محوری، مدول الاستیک و مقاومت کششی این نمونه کمتر و کرنش آنی، کرنش خزشی و نرخ کرنش آن تحت تنش محوری 12 مگاپاسکال بیشتر از نمونههای متعلق به بخشهای فوقانی دیاپیر است که میتواند در نتیجه بیشتر بودن درصد تخلخل و منافذ کوچک میکروسکوپی در امتداد مرز دانهها در این نمونه باشد. در مقابل ساز و کار دگرشکلی غالب در نمونههای متعلق به بخشهای فوقانی دیایپر رشد دانهها در اثر مهاجرت مرز دانهها بودهاست. این سازوکار سبب حذف منافذ و نقصهای موجود در دانهها میشود. از این رو این نمونهها از مقاومت و مدول الاستیک بالاتری برخوردار بوده و دگرشکلی پلاستیک دانهها در حین آزمونها مکانیکی با سهولت بیشتری انجام میشدهاست. در کل نتایج این تحقیق پیشنهاد میکند که بررسی ریزساختار سنگ نمک و چگونگی رفتار آن تحت شرایط بارگذاری مختلف در درک رفتار مخازن ذخیره ایجاد شده در نمک مهم و اساسی است.
