بررسی الگوی تغییرات تنفس میکروبی پایه و برانگیخته در خاک‌های آلوده به نفت- مطالعه موردی نفت‌شهر کرمانشاه

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 دانشیار بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

3 گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

4 گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی

5 دانشگاه تبریز

doi
10.22034/ws.2023.54206.2502
چکیده

آلودگی نفتی یکی از بحرانی‌ترین آلودگی‌های زیست‌محیطی می‌باشد که بر ویژگی‌های زیستی، فیزیکی و شیمیایی خاک تأثیر می‌گذارد. در این تحقیق، شاخص‌های زیستی تنفس پایه (BR) و تنفس برانگیخته (SIR) در خاک‌های آلوده به نفت مورد توجه بود. 120 نمونه خاک آلوده به نفت از منطقه نفت‌شهر کرمانشاه با سه سطح آلودگی شدید (H:High)، متوسط (M:Moderate) و کم (L: Low) از عمق 15-0 سانتی‌متری تهیه شد. پس از اندازه‌گیری ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک‌ها، BR و SIR اندازه‌گیری شدند. همچنین برای تعیین جمعیت میکروبی کل و باکتری‌های درگیر در تجزیه نفت، به ترتیب اقدام به شمارش میکروبی در محیط کشت‌های NA و CFMM شد که رابطه مستقیمی با افزایش غلظت نفت داشت. میانگین درصد نفت اندازه‌گیری شده به روش سوکسله، به ترتیب 03/4، 95/9 و 50/22 درصد برای سطوح L، M و H به دست آمد. نتایج نشان داد که با افزایش شدت آلودگی، BR و SIR افزایش یافتند. بالاترین تنفس BR و SIR به ترتیب با مقادیر 053/0 و 234/0(mgCO2/g.h) درخاک‌های H به دست آمد. آنالیز رگرسیون چندگانه متغیرهای مستقل روی BR و SIR نشان داد که مؤثرترین متغیر، درصد نفت (Oil) بود که به ترتیب 59 و72 درصد از واریانسBR و SIR را توجیه کرد. آنالیز مؤلفه‌های اصلی نیز انجام شد و 73 درصد از واریانس تراکمی نمونه‌ها توسط دو مؤلفه اول (مؤلفه بیوشیمیایی و مؤلفه فیزیکی) قابل توجیه بود. آلودگی نفتی طولانی مدت و طبیعی باعث گزینش جامعه میکروبی مقاوم به نفت شده و بنابراین مثبت آنها به حضور ترکیبات نفتی و افزایش تنفس میکروبی را شاهد هستیم.