پایش تغییرات فعالیت آنزیمی خاک آلوده به نفتای سنگین در تیمارهای مختلف زیست‌پالایی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 استاد بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

3 دانشیار بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/ws.2021.48736.2448
چکیده

برای آگاهی از وضعیت آلودگی خاک به ترکیبات نفتی و پایش تغییرات آن، استفاده و سنجش فعالیت آنزیمی یکی از روشهای مورد توجه است. بدین منظور برای کاهش آلودگی نفتای سنگین (7%) در یک خاک لوم‌شنی آلوده، انواع تیمارهای زیست‌پالایی از جمله تحریک ‌زیستی (شامل تامین عناصر NP، افزودن کود دامی و سورفاکتانت Tween 80)، تیمار تلقیح زیستی (استفاده از کنسرسیوم باکتری‌های کارآمد) و تیمار تلفیقی (شامل همه تیمارهای تحریک زیستی و تلقیح زیستی) مورد آزمایش قرار گرفت. بعد از اجرای آزمایش در زمان‌های مختلف فعالیت آنزیم‌های دهیدروژناز و لیپاز اندازه‌گیری شد. آزمایش به صورت فاکتوریل اسپلیت پلات با در نظر گرفتن 3 تکرار در گلدان‌های 3 کیلوگرمی انجام شد. نتایج نشان داد در مدت زمان آزمایش، تیمارهای زیست‌پالایی باعث کاهش آلودگی نفتای سنگین شدند و بیشترین مقدار حذف این ماه به میزان 81% در تیمار تلفیقی به دست آمد. همچنین آلودگی، فعالیت آنزیمی خاک را تحت تأثیر قرار داد به طوری که فعالیت آنزیم دهیدروژناز و لیپاز در همه تیمارهای زیست‌پالایی روند کاهشی از خود نشان داد. آنزیم دهیدروژناز در تیمار کود گاوی در مدت زمان آزمایش از 67/1 به 59/0 (μg TPF/g.h) رسید و آنزیم لیپاز در تیمار تلفیقی در مدت زمان آزمایش از 82/33 به 24/26 (mU/g) رسید. از میان تیمارهای زیست‌پالایی، تیمار کود گاوی و تیمار تلفیقی نسبت به تیمار تحریک‌زیستی و تلقیح‌زیستی تأثیر بیشتری در حذف آلودگی نفتای سنگین داشتند. بکارگیری تیمارهای فوق با فراهم‌سازی شرایط بهینه غذائی، رطوبتی و تهویه‌ای ضمن تشدید فعالیت میکروارگانیسم‌های بومی خاک قادر به حذف بیشتر نفتای سنگین بودند.