مدل‌سازی گسیختگی واژگونی بلوکی-خمشی پیشرونده با استفاده از روش عددی المان مجزا (مطالعه موردی: منطقه ویژه پارس جنوبی)

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه زمین‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز

2 دانشجوی دکتری زمین‌شناسی مهندسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان

3 عضو هیات علمی گروه زمین‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان

doi
چکیده

واژگونی بلوکی-خمشی به دلیل درگیر کردن مکانیسم­های گسیختگی چندگانه (لغزش-دوران- خمش و برش) در بلوک­های سنگی همواره تنها به صورت رویکردهای کینماتیک تحلیل شده و مکانیسم ناپایدارساز آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله سعی گردیده تا با بکارگیری روش المان مجزا (DEM) توسط نرم­افزار UDEC، مکانیسم گسیختگی واژگونی بلوکی-خمشی که به عنوان پیچیده­ترین نوع ناپایداری در دامنه­های سنگی درزه­دار مطرح است، ارزیابی شود. بدین منظور دامنه سنگی درزه­دار واقع در بزرگراه اصلی جاده عسلویه-کنگان (منطقه ویژه پارس جنوبی) که به لحاظ مواصلاتی در منطقه دارای اهمیت بالایی می­باشد، به عنوان مطالعه موردی انتخاب گردیده است. این دامنه از آهک­های مارنی درزه­دار سازند آغاجاری تشکیل شده که عامل اصلی ناپایداری و لغزش در این بزرگراه محسوب می­شود. بر پایه نتایج حاصل از مدل­سازی، رویکرد عددی بکارگرفته شده، به صورت موفقیت­آمیزی سناریو لغزش پیش­رونده در دامنه را شبیه­سازی نموده و سطح لغزش نهایی بحرانی برای گسیختگی دامنه تحت مکانیسم واژگونی بلوکی-خمشی برآورد گردیده است. همچنین مکانیسم­های گسیختگی چندگانه نیز بصورت شهودی کاملاً شناسایی گردیده است. باتوجه به شبیه­سازی­های انجام گرفته، گسترش سطح گسیختگی به هر دو حالت بین بلوکی و درون بلوکی مشاهده می­گردد که از ویژگی­های مهم واژگونی بلوکی-خمشی است. رخداد دوران در زمان گسیختگی برای ستون­های شکسته شده نیز مشاهده می­گردد. واژگونی بلوکی-خمشی، روش المان مجزا (DEM)، شبیه­سازی کامپیوتری، تحلیل پایداری، عسلویه.